Ustawa o przedsiębiorstwach państwowych

Art.  1. Pojęcie przedsiębiorstwa państwowego

• Przedsiębiorstwo państwowe jest samodzielnym, samorządnym i samofinansującym się przedsiębiorcą posiadającym osobowość prawną.

Art.  2. Podejmowanie decyzji

• 1. Organy przedsiębiorstwa samodzielnie podejmują decyzje oraz organizują działalność we wszystkich sprawach przedsiębiorstwa, zgodnie z przepisami prawa i w celu wykonania zadań przedsiębiorstwa.
• 2. Organy państwowe mogą podejmować decyzje w zakresie działalności przedsiębiorstwa państwowego tylko w wypadkach przewidzianych przepisami ustawowymi.

Art.  3. Rozporządzenie rady ministrów

• 1. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi zakres stosowania przepisów ustawy do przedsiębiorstw państwowych podległych Ministrowi Obrony Narodowej, ministrowi właściwemu do spraw gospodarki morskiej, ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych i Narodowemu Bankowi Polskiemu.
• 1a. Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb działalności przedsiębiorstw, o których mowa w ust. 1, w sprawach, do których na podstawie ust. 1 nie stosuje się przepisów niniejszej ustawy.
• 2. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi również zakres stosowania przepisów ustawy do przedsiębiorstw państwowych wykonujących w całości lub w przeważającej części zadania dla potrzeb obronności i bezpieczeństwa Państwa, a także do wykonujących te zadania jednostek organizacyjnych innych przedsiębiorstw.

Art.  4. Wyłączenia stosowania przepisów ustawy

• 1. (uchylony)
• 2. Przepisów ustawy, z wyjątkiem przepisów o Krajowym Rejestrze Sądowym, nie stosuje się do:
  • 1) banków;
  • 2) (uchylony)
  • 3) państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej „Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych”.

Art.  5. Formy przedsiębiorstw państwowych

• Przedsiębiorstwa państwowe mogą być tworzone jako:
  • 1) przedsiębiorstwa działające na zasadach ogólnych;
  • 2) przedsiębiorstwa użyteczności publicznej.

Art.  6. Pojęcie przedsiębiorstwa użyteczności publicznej

• 1. Przedsiębiorstwa użyteczności publicznej mają przede wszystkim na celu bieżące i nieprzerwane zaspokajanie potrzeb ludności. W szczególności przedsiębiorstwa te mają na celu produkcję lub świadczenie usług w zakresie:
  • 1) inżynierii sanitarnej;
  • 2) komunikacji miejskiej;
  • 3) zaopatrzenia ludności w energię elektryczną, gazową i cieplną;
  • 4) zarządu państwowymi zasobami lokalowymi;
  • 5) zarządu państwowymi terenami zielonymi;
  • 6) (uchylony)
  • 7) usług pogrzebowych i utrzymania urządzeń cmentarnych;
  • 8) usług kulturalnych.
• 2. Organ założycielski, w granicach obowiązujących przepisów, określa zakres i warunki, na jakich przedsiębiorstwa użyteczności publicznej obowiązane są świadczyć usługi na rzecz ludności.
• 3. Organ założycielski ma obowiązek dotowania działalności przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, którego działalność jest nierentowna, ale konieczna ze względu na potrzebę zaspokajania potrzeb ludności.
• 4. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa warunki i zasady działania przedsiębiorstw użyteczności publicznej.

Art.  7. Tworzenie przedsiębiorstwa państwowego

• 1. Przedsiębiorstwa państwowe tworzą:
  • 1) naczelne oraz centralne organy administracji państwowej,
  • 2) Narodowy Bank Polski i banki państwowe, zwane w dalszych przepisach ustawy organami założycielskimi.
• 2. W uzasadnionych wypadkach inny organ państwowy niż organ określony w ust. 1 może utworzyć przedsiębiorstwo państwowe po porozumieniu z naczelnym lub centralnym organem administracji państwowej właściwym ze względu na rodzaj działalności tworzonego przedsiębiorstwa.
• 3. Akt o utworzeniu przedsiębiorstwa określa jego nazwę, rodzaj, siedzibę i przedmiot działania.
• 4. Akt o utworzeniu przedsiębiorstwa użyteczności publicznej może określać również zasady i warunki powoływania zakładów, filii, oddziałów oraz innych wewnętrznych jednostek organizacyjnych przedsiębiorstwa, które sporządzają bilans.

Art.  8. Uchylony

Art.  9. Postępowanie przygotowawcze

• 1. Utworzenie przedsiębiorstwa państwowego poprzedza postępowanie przygotowawcze, które ma na celu zbadanie i ocenę potrzeby oraz warunków utworzenia przedsiębiorstwa.
• 2. Organ zamierzający utworzyć przedsiębiorstwo państwowe powołuje w tym celu zespół przygotowawczy, który dokonuje niezbędnych ustaleń i przedstawia swoją opinię.

Art.  10. Pojęcie przedsiębiorstwa mieszanego

• 1. Organy administracji państwowej mogą tworzyć i likwidować przedsiębiorstwa międzynarodowe wspólnie z innymi państwami.
• 2. Warunki tworzenia i likwidowania oraz zasady funkcjonowania takich przedsiębiorstw określają porozumienia i umowy między zainteresowanymi państwami.

Art.  11. Jednostki gospodarcze

• Przedsiębiorstwo państwowe może w celach gospodarczo uzasadnionych tworzyć jednostki gospodarcze, przewidziane w przepisach prawa.

Art.  12. Statut przedsiębiorstwa

• 1. Statut przedsiębiorstwa reguluje strukturę organizacyjną przedsiębiorstwa oraz inne sprawy przewidziane w niniejszej ustawie.
• 2. Statut uchwala ogólne zebranie pracowników na wniosek dyrektora przedsiębiorstwa.

Art.  13. Wymóg zatwierdzenia statutu

• 1. Zatwierdzenia przez organ założycielski wymagają statuty następujących przedsiębiorstw państwowych:
  • 1) użyteczności publicznej;
  • 2) handlu zagranicznego;
  • 3) stacji radiowych i telewizyjnych, przemysłu teleelektronicznego, transportu samochodowego i budownictwa łączności;
  • 4) Państwowej Komunikacji Samochodowej oraz zakładów naprawczych taboru kolejowego.
• 1a. W przedsiębiorstwie użyteczności publicznej, dla którego organem założycielskim jest wojewoda i którego działalność wykracza poza obszar województwa, statut zatwierdza wojewoda w porozumieniu z ministrem właściwym ze względu na przedmiot działalności przedsiębiorstwa.
• 2. Podjęcie decyzji w sprawie zatwierdzenia statutu powinno nastąpić w możliwie krótkim terminie, nie dłuższym jednak niż 3 miesiące od przedłożenia statutu organowi założycielskiemu.

Art.  14. Obowiązek rejestracji

• Przedsiębiorstwo państwowe podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego.

Art.  15. Uchylony

Art.  16. Osobowość prawna

• Przedsiębiorstwo państwowe uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego.

Art.  17. Uchylony

Art.  18. Podział i łączenie przedsiębiorstwa państwowego

• 1. Łączenie i podział przedsiębiorstwa państwowego utworzonego w trybie określonym w art. 7 , tworzenie przedsiębiorstwa państwowego, zarządza organ założycielski z własnej inicjatywy, za zgodą rady pracowniczej bądź na wniosek rady pracowniczej przedsiębiorstwa lub na wniosek kierownika zakładu przedsiębiorstwa wielozakładowego, poparty przez radę pracowniczą zakładu lub nie mniej niż 50% załogi zakładu, w którym nie ma rady pracowniczej.
• 2. W celu lepszego wykorzystania środków produkcji oraz poprawy efektywności gospodarki właściwy ze względu na przedmiot działania przedsiębiorstw minister może podejmować decyzje w sprawie podziału przedsiębiorstwa państwowego:
  • 1) z własnej inicjatywy,
  • 2) na wniosek organu założycielskiego lub rady pracowniczej przedsiębiorstwa,
  • 3) na wniosek rady pracowniczej i kierownika zakładu sporządzającego bilans lub kierownika takiego zakładu, w którym nie ma rady pracowniczej, po zasięgnięciu opinii organu założycielskiego oraz organów przedsiębiorstwa. Od decyzji tych przysługuje sprzeciw na podstawie art. 63 , sprzeciw wobec decyzji organu sprawującego nadzór.

Art.  18a. Pojęcie likwidacji

• 1. Likwidacja przedsiębiorstwa państwowego polega na zadysponowaniu jego składnikami materialnymi i niematerialnymi, o których mowa w art. 9_55^1Kodeksu cywilnego, i wykreśleniu przedsiębiorstwa państwowego z Krajowego Rejestru Sądowego, po zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wierzycieli.
• 2. (uchylony)
• 3. (uchylony)

Art.  19. Przesłanki likwidacji

• 1. Likwidacja przedsiębiorstwa państwowego może nastąpić, jeżeli:
  • 1) przedsiębiorstwo prowadzi działalność gospodarczą ze stratą w ciągu kolejnych sześciu miesięcy;
  • 1a) (uchylony)
  • 2) prawomocnym wyrokiem sądu lub ostateczną decyzją administracyjną zakazano przedsiębiorstwu działania we wszystkich dziedzinach objętych dotychczasowym przedmiotem działania, a przedsiębiorstwo nie podjęło działalności w innej dziedzinie;
  • 3) z wnioskiem takim zwróci się zarząd komisaryczny;
  • 4) ponad połowę aktywów ogółem przedsiębiorstwa łącznie:
    • a) stanowią udziały, inne tytuły uczestnictwa w spółkach lub obligacje,
    • b) oddano do używania innym osobom na podstawie umów prawa cywilnego.
• 2. Decyzję o likwidacji podejmuje organ założycielski z własnej inicjatywy bądź na wniosek rady pracowniczej przedsiębiorstwa, o ile minister właściwy do spraw aktywów państwowych nie zgłosi sprzeciwu, wraz z uzasadnieniem, w terminie dwóch tygodni.

Art.  20. Sprzeciw od decyzji

• Od decyzji organu założycielskiego, o której mowa w art. 19 , przesłanki likwidacji, ust. 2, radzie pracowniczej i dyrektorowi przedsiębiorstwa przysługuje sprzeciw w trybie art. 63 , sprzeciw wobec decyzji organu sprawującego nadzór.

Art.  21. Skutki postawienia w stan likwidacji

• Z chwilą postawienia przedsiębiorstwa państwowego w stan likwidacji:
  • 1) organ założycielski odwołuje dyrektora przedsiębiorstwa i wyznacza likwidatora;
  • 2) ulegają rozwiązaniu, z mocy prawa, organy samorządu załogi przedsiębiorstwa;
  • 3) kompetencje rady pracowniczej do zatwierdzania rocznych sprawozdań finansowych przedsiębiorstw państwowych, postawionych w stan likwidacji, wykonuje organ założycielski.

Art.  22. Uzyskanie opinii dotyczącej likwidacji

• 1. Zamiar wraz z założeniami dokonania połączenia, podziału oraz likwidacji przedsiębiorstwa państwowego przedstawia się w formie pisemnej ogólnemu zebraniu pracowników lub radzie pracowniczej przedsiębiorstwa oraz związkom zawodowym działającym w przedsiębiorstwie w celu uzyskania opinii.
• 2. W wypadku wniosku o likwidację przedsiębiorstwa opinia może zawierać propozycje zmierzające do wyprowadzenia przedsiębiorstwa z trudnej sytuacji gospodarczej.

Art.  23. Przeprowadzenie postępowania przygotowawczego

• 1. Przed podjęciem decyzji o połączeniu, podziale lub likwidacji przedsiębiorstwa przeprowadza się postępowanie przygotowawcze.
• 2. Do przeprowadzenia postępowania przygotowawczego organ założycielski powołuje zespół przygotowawczy. Zespół ten ma zbadać przyczyny, cel, potrzebę i warunki zamierzonych zmian organizacyjnych oraz przedstawić opinię, a w przypadku likwidacji - jej program.

Art.  24. Stan upadłości

• Przedsiębiorstwo państwowe może być postawione w stan upadłości.

Art.  24a. Skutki postawienia w stan upadłości

• 1. Z dniem ogłoszenia upadłości przedsiębiorstwa państwowego:
  • 1) organ założycielski odwołuje dyrektora przedsiębiorstwa i wyznacza reprezentanta upadłego;
  • 2) ulegają rozwiązaniu, z mocy prawa, organy samorządu załogi przedsiębiorstwa.
• 2. Wynagrodzenie reprezentanta upadłego ustala sędzia komisarz, na wniosek organu założycielskiego, zgodnie z przepisami prawa upadłościowego.
• 3. Wynagrodzenie reprezentanta upadłego wypłacane jest z funduszu masy upadłości i zaliczane do kosztów postępowania upadłościowego.

Art.  24b. Postępowanie upadłościowe a likwidacja

• Z dniem ogłoszenia o wszczęciu postępowania upadłościowego wobec likwidowanego przedsiębiorstwa postępowanie likwidacyjne ulega zawieszeniu, a następnie, z dniem ogłoszenia upadłości, umorzeniu z mocy prawa.

Art.  24c. Odesłanie

• W sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą mają zastosowanie przepisy prawa upadłościowego.

Art.  25. Uchylony

Art.  26. Zakres praw i obowiązków przedsiębiorstwa

• 1. Tworzenie zakładów i innych jednostek organizacyjnych przedsiębiorstwa państwowego, system kontroli wewnętrznej, stosunki prawne między jednostkami organizacyjnymi wchodzącymi w skład przedsiębiorstwa oraz zasady występowania w stosunkach prawnych z innymi jednostkami organizacyjnymi określa statut przedsiębiorstwa.
• 2. W przedsiębiorstwie wielozakładowym zakres praw i obowiązków zakładów powinien odpowiadać charakterowi ich działalności oraz warunkom i potrzebom.

Art.  27. Regulamin organizacyjny

• 1. Regulamin organizacyjny przedsiębiorstwa państwowego określa szczegółowo zakres działania, podział czynności i odpowiedzialność osób pełniących funkcje kierownicze i samodzielne w przedsiębiorstwie.
• 2. Regulamin organizacyjny przedsiębiorstwa ustala dyrektor po zasięgnięciu opinii rady pracowniczej.

Art.  28. Powołanie kolegium i rady

• 1. Statut przedsiębiorstwa państwowego może przewidywać powołanie jako organów doradczych i opiniodawczych dyrektora - kolegium przedsiębiorstwa oraz rady techniczno-ekonomicznej.
• 2. Członków tych organów powołuje dyrektor przedsiębiorstwa.

Art.  29. Komisja do rozstrzygania sporów majątkowych

• 1. Statut przedsiębiorstwa może przewidywać powołanie przez dyrektora przedsiębiorstwa komisji do rozstrzygania sporów majątkowych między jednostkami organizacyjnymi, wchodzącymi w skład przedsiębiorstwa.
• 2. Komisji przewodniczy radca prawny przedsiębiorstwa.
• 3. Jeżeli statut nie stanowi inaczej, orzeczenie komisji jest ostateczne.

Art.  30. Katalog organów

• Organami przedsiębiorstwa państwowego są: ogólne zebranie pracowników (delegatów), rada pracownicza i dyrektor przedsiębiorstwa.

Art.  31. Odesłanie

• Kompetencje ogólnego zebrania pracowników (delegatów) i rady pracowniczej określa ustawa o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego.

Art.  32. Kompetencje dyrektora

• 1. Dyrektor przedsiębiorstwa państwowego zarządza przedsiębiorstwem i reprezentuje je na zewnątrz.
• 2. Dyrektor przedsiębiorstwa państwowego, działając zgodnie z przepisami prawa, podejmuje decyzje samodzielnie i ponosi za nie odpowiedzialność.

Art.  33. Zasady powoływania dyrektora

• 1. Dyrektora przedsiębiorstwa państwowego powołuje rada pracownicza.
• 2. W przedsiębiorstwach nowo organizowanych pierwszego dyrektora przedsiębiorstwa powołuje organ założycielski. W tym samym trybie organ założycielski może powołać dyrektora, jeżeli rada pracownicza przedsiębiorstwa w terminie 6 miesięcy nie wykorzystała uprawnień przewidzianych w ust. 1.
• 3. Do czasu powołania dyrektora w przedsiębiorstwach nowo organizowanych organ założycielski może wyznaczyć tymczasowego kierownika przedsiębiorstwa na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis ten nie narusza uprawnienia, o którym mowa w zdaniu pierwszym ust. 2.

Art.  33a. Wyznaczenie tymczasowego kierownika

• Organ uprawniony do powołania dyrektora może wyznaczyć tymczasowego kierownika przedsiębiorstwa również w innych przypadkach niż określone w art. 33 , zasady powoływania dyrektora, i 41, a w szczególności:
  • 1) odwołania dyrektora;
  • 2) rezygnacji dyrektora z zajmowanego stanowiska;
  • 3) wygaśnięcia okresu, na jaki dyrektor był powołany;
  • 4) zawieszenia przez sąd postępowania upadłościowego;
  • 5) zakończenia lub przerwania postępowania naprawczego;
  • 6) rozwiązania ze skutkiem natychmiastowym umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem lub z upływem terminu jej wypowiedzenia;
  • 7) śmierci dyrektora.

Art.  34. Decyzja organu założycielskiego o powołaniu dyrektora

• 1. Dyrektora przedsiębiorstwa użyteczności publicznej powołuje i odwołuje organ założycielski.
• 1a. W przedsiębiorstwie użyteczności publicznej, dla którego organem założycielskim jest wojewoda i którego działalność wykracza poza obszar województwa, dyrektora przedsiębiorstwa powołuje i odwołuje wojewoda w porozumieniu z ministrem właściwym ze względu na przedmiot działalności przedsiębiorstwa.
• 2. Od decyzji organu założycielskiego, o której mowa w ust. 1 i 1a, przysługuje radzie pracowniczej sprzeciw w trybie art. 63 , sprzeciw wobec decyzji organu sprawującego nadzór .

Art.  35. Wyłonienie dyrektora w drodze konkursu

• 1. Dyrektora przedsiębiorstwa powołuje się spośród kandydatów wyłonionych w drodze konkursu. Powołanie dyrektora bez przeprowadzenia konkursu jest nieważne.
• 2. W skład komisji konkursowej wchodzą trzy osoby wskazane przez organ założycielski i dwie wskazane przez radę pracowniczą.
• 3. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa organizację i tryb przeprowadzania konkursu.

Art.  36. Kadencja dyrektora

• Dyrektora przedsiębiorstwa powołuje się na okres 5 lat lub na czas nieokreślony.

Art.  37. Odwołanie dyrektora

• 1. Rada pracownicza może odwołać dyrektora przedsiębiorstwa za zgodą organu założycielskiego. Organ założycielski przedstawia stanowisko w terminie jednego miesiąca od dnia wystąpienia rady pracowniczej w tej sprawie.
• 2. Odwołanie dyrektora bez zgody organu założycielskiego jest nieważne.
• 3. (uchylony)
• 4. W razie nieodwołania dyrektora przez radę pracowniczą z przyczyn, o których mowa w art. 42 , dyrektora przedsiębiorstwa odwołuje organ założycielski.
• 5. Od decyzji, o której mowa w ust. 4, przysługuje radzie pracowniczej sprzeciw w trybie art. 63 .

Art.  37a. Przesłanki odwołania dyrektora przez organ założycielski

• 1. Organ założycielski może odwołać dyrektora, jeżeli:
  • 1) dyrektor w związku z pełnieniem funkcji dopuszcza się rażącego naruszenia prawa;
  • 2) zaistniały przesłanki określone w art. 52  § 1 lub art. 53  § 1 Kodeksu pracy;
  • 3) przedsiębiorstwo państwowe przez co najmniej 3 kolejne miesiące nie wypełnia wobec Skarbu Państwa zobowiązań z tytułu podatków.
  • 4) (uchylony)
• 2. Od decyzji o odwołaniu dyrektora z przyczyn określonych w ust. 1 radzie pracowniczej nie przysługuje sprzeciw w trybie art. 63 .
• 3. (uchylony)

Art.  38. Sprzeciw od decyzji

• Jeżeli w stosunku do decyzji odwołującej dyrektora przedsiębiorstwa państwowego został zgłoszony sprzeciw, rozwiązanie stosunku pracy z odwołanym dyrektorem następuje w trybie i na zasadach określonych w art. 70 -72 Kodeksu pracy po cofnięciu sprzeciwu przez organ, który go wniósł, albo oddaleniu przez sąd wniosku o uchylenie decyzji (uchwały) o odwołaniu dyrektora.

Art.  39. Odprawa

• 1. W wypadku odwołania dyrektora przysługuje odprawa w wysokości trzykrotności miesięcznego wynagrodzenia.
• 2. Odprawa nie przysługuje, gdy odwołanie nastąpiło:
  • 1) na wniosek dyrektora;
  • 2) z przyczyn określonych w art. 37a  ust. 1;
  • 3) z przyczyn uzasadniających rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika oraz przyczyn, o których mowa w art. 42 ;
  • 4) w związku z likwidacją przedsiębiorstwa, podziałem bądź ogłoszeniem jego upadłości;
  • 5) w związku z przejściem dyrektora na emeryturę lub rentę i nabyciem przez niego uprawnień do otrzymania jednorazowej odprawy pieniężnej z tego tytułu.
• 3. Odprawa nie przysługuje, jeżeli po ustaniu stosunku pracy odwołany dyrektor powołany został na stanowisko tymczasowego kierownika przedsiębiorstwa lub przyjął obowiązki zarządcy komisarycznego bądź zarządcy przedsiębiorstwa.
• 4. Odprawę wypłaca się w dniu rozwiązania stosunku pracy.

Art.  40. Kompetencje organu powołującego dyrektora

• 1. Czynności prawne w zakresie stosunku pracy dyrektora przedsiębiorstwa wykonuje organ uprawniony do powołania dyrektora.
• 2. Organ powołujący dyrektora przedsiębiorstwa państwowego proponuje warunki pracy i płacy osobom przystępującym do konkursu na dyrektora.

Art.  41. Zawieszenie dyrektora

• 1. Rada pracownicza uprawniona do powołania dyrektora może go zawiesić w czynnościach na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, jeżeli dalsze pełnienie przez niego funkcji zagraża podstawowym interesom przedsiębiorstwa. Na okres zawieszenia rada pracownicza wyznacza tymczasowego kierownika przedsiębiorstwa.
• 2. Od decyzji o zawieszeniu służy dyrektorowi przedsiębiorstwa oraz organowi założycielskiemu sprzeciw w trybie art. 63 . Wniesienie sprzeciwu nie wstrzymuje wykonania decyzji.
• 3. W okresie zawieszenia dyrektor przedsiębiorstwa zachowuje prawo do dotychczasowego wynagrodzenia oraz inne uprawnienia wynikające ze stosunku pracy.

Art.  42. Zakaz posiadania udziałów i akcji bądź świadczenia pracy na rzecz przedsiębiorców tworzonego przez przedsiębiorstwo państwowe

• 1. Dyrektor przedsiębiorstwa państwowego, jego zastępca, główny księgowy, osoby zatrudnione na stanowiskach równorzędnych oraz członkowie rady pracowniczej nie mogą mieć udziałów lub akcji przedsiębiorców tworzonych przez to przedsiębiorstwo, a także pozostawać w nich w stosunku pracy, ani świadczyć pracy na ich rzecz na podstawie innego tytułu prawnego. Zakaz ten nie dotyczy członkostwa w radach nadzorczych.
• 2. Naruszenie przepisu ust. 1 jest podstawą odwołania ze stanowiska lub wypowiedzenia stosunku pracy. Przepisu art. 580_ 6 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego (Dz.U. z 2015 r. poz. 1543) nie stosuje się.
• 3. Przepis ust. 1 nie narusza przepisów o szczególnych obowiązkach osób wykonujących kierownicze funkcje u przedsiębiorców.

Art.  43. Uchylony

Art.  44. Zastępca dyrektora i główny księgowy

• Zastępcę dyrektora przedsiębiorstwa oraz głównego księgowego powołuje i odwołuje dyrektor przedsiębiorstwa za zgodą rady pracowniczej.

Art.  45. Kompetencje rady pracowniczej

• 1. Rada pracownicza przedsiębiorstwa może wystąpić do organu założycielskiego z wnioskiem o odwołanie dyrektora przedsiębiorstwa powołanego przez ten organ, jeżeli dyrektor: - swoją działalnością poważnie narusza przepisy prawa, - swoją nieprawidłową pracą powoduje, że przedsiębiorstwo nie osiąga zadowalających wyników gospodarczych.
• 2. Rada pracownicza może wystąpić do dyrektora przedsiębiorstwa z umotywowanym wnioskiem o odwołanie zastępcy dyrektora.
• 3. Organ, który otrzymał wniosek rady pracowniczej w sprawie określonej w ust. 1, zobowiązany jest w ciągu dwóch tygodni uwzględnić wniosek albo przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Jeżeli zarzuty w toku postępowania wyjaśniającego zostaną potwierdzone, organ założycielski obowiązany jest w ciągu siedmiu dni uwzględnić wniosek.
• 4. W wypadku rozbieżności stanowisk w odniesieniu do wyników postępowania wyjaśniającego rada pracownicza może zgłosić sprzeciw, który podlega rozpatrzeniu w trybie art. 63 , sprzeciw wobec decyzji organu sprawującego nadzór.

Art.  45a. Powierzenie zarządzania przedsiębiorstwem państwowym

• 1. Organ założycielski może powierzyć zarządzanie przedsiębiorstwem państwowym osobie fizycznej lub prawnej.
• 1a. Powierzenie zarządzania przedsiębiorstwem może nastąpić:
  • 1) z inicjatywy organu założycielskiego za zgodą rady pracowniczej i ogólnego zebrania pracowników (delegatów) przedsiębiorstwa;
  • 2) na wniosek rady pracowniczej przedsiębiorstwa za zgodą ogólnego zebrania pracowników (delegatów).
• 1b. Z inicjatywą powierzenia zarządzania przedsiębiorstwem może wystąpić również zarządca komisaryczny, o ile istnieją przesłanki do uchylenia zarządu komisarycznego, o którym mowa w art. 69  ust. 1.
• 1c. Wniosek zarządcy komisarycznego powinien być poparty:
  • 1) pozytywnym wynikiem referendum przeprowadzonego w przedsiębiorstwie albo
  • 2) pozytywną opinią działających w przedsiębiorstwie organizacji związkowych, pod warunkiem, że członkowie tych organizacji stanowią ponad połowę pracowników przedsiębiorstwa.
• 2. Powierzenie zarządzania następuje w drodze umowy zawartej na czas oznaczony, nie krótszy niż trzy lata, między Skarbem Państwa reprezentowanym przez organ założycielski a zarządcą (umowa o zarządzanie przedsiębiorstwem).
• 3. Umowa o zarządzanie przedsiębiorstwem powinna określać w szczególności:
  • 1) obowiązki zarządcy w zakresie bieżącego zarządzania oraz zmian i usprawnień w przedsiębiorstwie;
  • 2) zasady wynagradzania zarządcy, z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2136);
  • 3) kryteria oceny efektywności zarządzania;
  • 4) odpowiedzialność za powierzone przedsiębiorstwo.
• 4. Jeżeli zarządcą jest osoba prawna, umowa powinna przewidywać, kto w jej imieniu będzie dokonywał czynności zarządu.
• 5. Zarządca, a w przypadku, o którym mowa w ust. 4, osoba działająca w jego imieniu, jest umocowany do składania wszelkich oświadczeń woli w imieniu zarządzanego przedsiębiorstwa.
• 6. (uchylony)

Art.  45b. Skutki objecie obowiązków przez zarządcę

• 1. Z chwilą objęcia obowiązków przez zarządcę:
  • 1) organy samorządu załogi ulegają rozwiązaniu z mocy prawa;
  • 2) organ założycielski odwołuje dyrektora przedsiębiorstwa;
  • 3) zarządca przejmuje kompetencje dyrektora przedsiębiorstwa i organów samorządu załogi, z wyjątkiem:
    • a) prawa sprzeciwu wobec decyzji organu założycielskiego,
    • b) przyjmowania i zatwierdzania sprawozdania finansowego,
    • c) dokonywania podziału na fundusze wygospodarowanego zysku przez przedsiębiorstwo oraz zasad wykorzystania tych funduszy.
• 2. W przedsiębiorstwie państwowym, w którym zarządca objął swe obowiązki, organ założycielski ustanawia radę nadzorczą zgodnie z art. 59 , przekazanie uprawnień radzie nadzorczej, i powierza jej wykonywanie stałego nadzoru nad działalnością przedsiębiorstwa.
• 3. Pracownicy przedsiębiorstwa wybierają jedną trzecią składu rady nadzorczej. Przepisy o wyborze członków rady pracowniczej stosuje się odpowiednio.
• 4. Kompetencje, o których mowa w ust. 1 pkt 3 lit. b i c, przejmuje organ założycielski. Organ założycielski może kompetencje te przekazać radzie nadzorczej.

Art.  45c. Rozwiązanie umowy o zarządzie przedsiębiorstwem

• 1. Organ założycielski może rozwiązać ze skutkiem natychmiastowym umowę o zarządzanie przedsiębiorstwem, jeżeli:
  • 1) zarządca w związku z zarządzaniem przedsiębiorstwem dopuszcza się rażącego naruszenia prawa;
  • 2) przedsiębiorstwo państwowe przez co najmniej 3 kolejne miesiące nie wypełnia zobowiązań wobec Skarbu Państwa z tytułu podatków;
  • 3) zarządca w sposób istotny naruszył postanowienia umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem.
  • 4) (uchylony)
• 2. Niezwłocznie po ustaniu umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem rada nadzorcza przedsiębiorstwa zarządza i przeprowadza wybory do organów samorządu załogi przedsiębiorstwa, chyba że zawarto umowę na dalszy okres.

Art.  45d. Uchylony

Art.  46. Pojęcie mienia

• 1. Organ założycielski wyposaża przedsiębiorstwo w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu.
• 2. Przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewnia jego ochronę.
• 3. Przedsiębiorstwo państwowe sprzedaje mienie zaliczone, zgodnie z odrębnymi przepisami, do rzeczowego majątku trwałego w drodze publicznego przetargu.
• 3a. W wypadku likwidacji przedsiębiorstwa państwowego:
  • 1) sprzedaż środków trwałych może być również dokonana na podstawie oferty ogłoszonej publicznie bądź w wyniku rokowań podjętych na podstawie publicznego zaproszenia;
  • 2) likwidator może, za zgodą organu założycielskiego, przekazać gminie (związkowi międzygminnemu) lub państwowej osobie prawnej mienie przedsiębiorstwa państwowego nieobjęte przepisami o zasadach przekazywania zakładowych budynków mieszkalnych przez przedsiębiorstwa państwowe, o ile wierzytelności zostały zabezpieczone.
• 4. Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia zasady organizowania przetargu oraz warunki, w których dopuszcza się odstąpienie od przetargu.

Art.  46a. Zgłoszenie zamiaru dokonania czynności prawnej

• 1. Przedsiębiorstwo państwowe zgłasza organowi założycielskiemu zamiar dokonania czynności prawnej, mającej za przedmiot mienie przedsiębiorstwa zaliczone zgodnie z odrębnymi przepisami do rzeczowego lub finansowego majątku trwałego, polegającej na:
  • 1) wniesieniu do spółki lub fundacji,
  • 2) dokonaniu darowizny,
  • 3) nieodpłatnym oddaniu do używania innym podmiotom w drodze umów prawa cywilnego; organ założycielski może, w terminie miesiąca od dnia otrzymania zgłoszenia, nie wyrazić zgody na dokonanie czynności prawnej objętej zamiarem.
• 1a. Przepis ust. 1 stosuje się w wypadku zamiaru dokonania czynności prawnej polegającej na sprzedaży przez przedsiębiorstwo akcji lub udziałów, z wyjątkiem akcji spółek dopuszczonych do publicznego obrotu.
• 1b. (uchylony)
• 1c. Przepis ust. 1 stosuje się w wypadku zamiaru wskazania przez przedsiębiorstwo państwowe swojego reprezentanta w zarządzie lub radzie nadzorczej spółki.
• 2. W przypadku niewyrażenia przez organ założycielski zgody na dokonanie czynności prawnych, o których mowa w ust. 1, organom przedsiębiorstwa przysługuje sprzeciw w trybie art. 63 , sprzeciw wobec decyzji organu sprawującego nadzór.
• 3. Do odpłatnego oddania mienia przedsiębiorstwa państwowego do używania innym podmiotom na podstawie umów prawa cywilnego stosuje się odpowiednio przepisy art. 46  ust. 3 i 4.

Art.  46b. Nieważność czynności prawnych

• Czynności prawne, dokonane z naruszeniem przepisów art. 46 , pojęcie mienia, ust. 3-4, oraz czynności prawne, o których mowa w art. 46a , zgłoszenie zamiaru dokonania czynności prawnej, ust. 1, 1a i 1c, dokonane pomimo niewyrażenia zgody przez organ założycielski, są nieważne.

Art.  47. Występowanie w obrocie

• Przedsiębiorstwo państwowe występuje w obrocie we własnym imieniu i na własny rachunek.

Art.  48. Zakaz pozbawienia mienia

• Organ założycielski nie może pozbawić przedsiębiorstwa państwowego składników wydzielonego mu lub nabytego przez przedsiębiorstwo mienia, z zastrzeżeniem art. 18 , podział i łączenie przedsiębiorstwa państwowego, ust. 1.

Art.  49. Przejście mienia na rzecz skarbu państwa

• 1. Z dniem wykreślenia przedsiębiorstwa państwowego z rejestru przedsiębiorców mienie pozostałe po tym przedsiębiorstwie przejmuje wojewoda.
• 2. (uchylony)
• 3. (uchylony)
• 4. (uchylony)
• 5. Mienie pozostałe po likwidacji przedsiębiorstwa państwowego, którego organem założycielskim był Minister Obrony Narodowej, podlega przekazaniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. poz. 1322).

Art.  49a. Nabycie mienia

• Nabycie mienia na podstawie art. 46 , pojęcie mienia, ust. 3a i art. 49 , przejście mienia na rzecz Skarbu Państwa, ust. 1 następuje zgodnie z zasadami Kodeksu cywilnego i jest nieodpłatne.

Art.  50. Reprezentacja i zarząd

• 1. Do dokonywania czynności prawnych samodzielnie w imieniu przedsiębiorstwa państwowego upoważniony jest dyrektor. Zastępcy dyrektora oraz pełnomocnicy przedsiębiorstwa działają w granicach ich umocowania.
• 2. Jeżeli czynności prawne, dokonywane przez osoby określone w ust. 1, obejmują rozporządzanie prawem, którego wartość przekracza pięć tysięcy złotych, lub czynności te mogą spowodować powstanie zobowiązania przedsiębiorstwa do świadczenia o wartości powyżej pięciu tysięcy złotych, do skuteczności oświadczenia woli wymagane jest współdziałanie co najmniej dwóch osób.

Art.  51. Udzielenie pełnomocnictwa

• 1. Pełnomocników ustanawia i odwołuje dyrektor przedsiębiorstwa.
• 2. Udzielenie pełnomocnictwa wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.
• 3. Udzielenie i odwołanie pełnomocnictwa podlega ujawnieniu w Krajowym Rejestrze Sądowym. Nie dotyczy to pełnomocnictwa do dokonywania poszczególnych czynności oraz ustanawiania pełnomocników procesowych.

Art.  52. Uchylony

Art.  53. Zasady prowadzenia działalności

• Przedsiębiorstwo prowadzi działalność na zasadach racjonalnej gospodarki, samofinansowania oraz rachunku ekonomicznego.

Art.  54. Bilans przedsiębiorstwa

• 1. Przedsiębiorstwo prowadzi rzetelną rachunkowość oraz sporządza na jej podstawie bilans.
• 2. Bilans przedsiębiorstwa podlega weryfikacji przez państwowe organy kontroli na zasadach określonych w przepisach szczególnych.

Art.  55. Podjęcie nowej działalności

• 1. Przedsiębiorstwo państwowe może podjąć działalność w dziedzinie nieprzewidzianej w akcie o jego utworzeniu.
• 2. Jeżeli podjęcie nowej działalności prowadzi do zaniechania lub znacznego ograniczenia działalności przewidzianej w akcie o utworzeniu przedsiębiorstwa, organ założycielski może zobowiązać przedsiębiorstwo do zaprzestania nowej działalności.
• 3. Podjęcie nowej działalności podlega ujawnieniu w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Art.  56. Działalność gospodarcza ze stratą

• 1. Dyrektor przedsiębiorstwa ma obowiązek zgłosić pisemnie radzie pracowniczej przedsiębiorstwa, bankowi finansującemu oraz organowi założycielskiemu, że przedsiębiorstwo prowadzi działalność gospodarczą ze stratą.
• 2. W wypadku określonym w ust. 1, na wniosek rady pracowniczej przedsiębiorstwa lub z własnej inicjatywy, organ założycielski powoła komisję w celu zbadania i oceny stanu gospodarczego przedsiębiorstwa i przedstawienia wniosków.

Art.  57. Uchylony

Art.  58. Kontrola i nadzór przedsiębiorstwa

• 1. Organ założycielski dokonuje kontroli i oceny działalności przedsiębiorstwa oraz pracy dyrektora.
• 2. Organ założycielski ma prawo władczego wkraczania w sprawy przedsiębiorstwa tylko w wypadkach przewidzianych przepisami ustawowymi.

Art.  59. Przekazanie uprawnień radzie nadzorczej

• Akt o utworzeniu przedsiębiorstwa może przewidzieć, że uprawnienia organu założycielskiego w zakresie nadzoru, określone w niniejszej ustawie, mogą być przekazane powołanej przez ten organ radzie nadzorczej.

Art.  60. Wykonanie ważnego zadania państwowego

• 1. Organ założycielski ma prawo nałożyć na przedsiębiorstwo obowiązek wprowadzenia do planu przedsiębiorstwa zadania lub wyznaczyć przedsiębiorstwu zadanie poza planem, jeżeli jest to niezbędne ze względu na potrzeby obrony kraju, w wypadku klęski żywiołowej bądź w celu wykonania zobowiązań międzynarodowych.
• 2. W wypadku określonym w ust. 1 organ założycielski zapewnia przedsiębiorstwu środki niezbędne do wykonania nałożonego na przedsiębiorstwo zadania.
• 3. Wykonanie zadania następuje na podstawie umowy zawartej między przedsiębiorstwem a jednostką organizacyjną wskazaną przy nakładaniu zadania.

Art.  61. Sprzeczna z prawem decyzja dyrektora

• Organ założycielski, w razie stwierdzenia, że decyzja dyrektora jest sprzeczna z prawem, wstrzymuje jej wykonanie oraz zobowiązuje dyrektora do jej zmiany lub cofnięcia.

Art.  62. Uchylony

Art.  63. Sprzeciw wobec decyzji organu sprawującego nadzór

• 1. Dyrektorowi przedsiębiorstwa oraz radzie pracowniczej przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu w stosunku do decyzji podjętych wobec przedsiębiorstwa przez organ sprawujący nad nim nadzór.
• 2. Sprzeciw wraz z jego uzasadnieniem wnosi się do organu, który decyzję wydał, w terminie siedmiu dni od daty jej przekazania. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonanie decyzji.
• 3. W razie podtrzymania decyzji przez organ, do którego został skierowany sprzeciw, dyrektorowi przedsiębiorstwa oraz radzie pracowniczej przysługuje prawo wniesienia w ciągu siedmiu dni sprawy do sądu. Sąd w terminie czternastu dni wyznacza rozprawę.

Art.  64. Odszkodowanie

• 1. W razie doznania szkody z powodu wykonania decyzji organu sprawującego nadzór, przedsiębiorstwo może żądać od tego organu odszkodowania.
• 2. Spory wynikłe na tle przepisu ust. 1 rozstrzyga sąd.
• 3. Z żądaniem odszkodowania może wystąpić dyrektor przedsiębiorstwa lub rada pracownicza przedsiębiorstwa.

Art.  65. Przesłanki postępowania naprawczego; zarząd komisaryczny

• 1. Jeżeli przedsiębiorstwo prowadzi działalność ze stratą, organ założycielski w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych może wszcząć postępowanie naprawcze, ustanawiając nad przedsiębiorstwem zarząd komisaryczny.
• 1a. (uchylony)
• 1b. Od decyzji organu założycielskiego, o której mowa w ust. 1, nie przysługuje sprzeciw.
• 2. Zarząd komisaryczny ustanawia się na czas oznaczony.
• 3. Ustanowienie zarządu komisarycznego i jego uchylenie podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego.

Art.  66. Ustanowienie zarządu komisarycznego

• 1. Organ założycielski wyznacza i odwołuje osobę sprawującą zarząd komisaryczny.
• 2. Z chwilą ustanowienia zarządu komisarycznego organy przedsiębiorstwa ulegają rozwiązaniu. Organ założycielski odwołuje dyrektora przedsiębiorstwa.
• 3. Osoba sprawująca zarząd komisaryczny przejmuje kompetencje organów przedsiębiorstwa, z wyjątkiem:
  • 1) przyjmowania i zatwierdzania sprawozdania finansowego;
  • 2) dokonywania podziału wygospodarowanego zysku przez przedsiębiorstwo na fundusze oraz zasad wykorzystania tych funduszy.
• 4. Kompetencje, o których mowa w ust. 3, przejmuje organ założycielski.

Art.  67. Obowiązki zarządcy komisarycznego

• 1. Osoba sprawująca zarząd komisaryczny niezwłocznie po jego ustanowieniu jest obowiązana przedstawić organowi założycielskiemu do zatwierdzenia program naprawy przedsiębiorstwa.
• 2. Osoba sprawująca zarząd komisaryczny przedstawia organowi założycielskiemu co trzy miesiące sprawozdanie ze swojej działalności.

Art.  68. Zasady sprawowania zarządu

• Zasady sprawowania zarządu komisarycznego określa organ założycielski.

Art.  69. Uchylenie zarządu komisarycznego

• 1. Jeżeli ustaną przyczyny ustanowienia zarządu komisarycznego określone w art. 65 , przesłanki postępowania naprawczego; zarząd komisaryczny, ust. 1, organ założycielski wyda zarządzenie o uchyleniu tego zarządu.
• 2. Organ założycielski może w każdym czasie uchylić zarząd komisaryczny i zarządzić likwidację przedsiębiorstwa, jeżeli dalsze wykonywanie programu, o którym mowa w art. 67 , obowiązki zarządcy komisarycznego, ust. 1, nie rokuje poprawy gospodarki przedsiębiorstwa.

Art.  70. Koszty zarządu

• Koszty związane ze sprawowaniem zarządu komisarycznego obciążają przedsiębiorstwo państwowe.

Art.  71. Uchylony

Art.  72. Uchylony

Art.  73. Uchylony

Art.  74. Uprawnienia ministra wykonywane przez dyrektora izby administracji skarbowej

• Uprawnienia ministra właściwego do spraw finansów publicznych, określone w niniejszej ustawie wykonuje właściwy dyrektor izby administracji skarbowej w wypadku gdy funkcje organu założycielskiego pełni wojewoda.