Co dokładnie kryje nowy art. 255b KK?
Nowelizacja wprowadza do struktury prawnej nowy artykuł 255b Kodeksu karnego, który celuje w zjawisko komercyjnej patologii w Internecie. Przepis ten uderza bezpośrednio w ekonomiczny sens działalności twórców - motywację majątkową lub osobistą. Zgodnie z paragrafem pierwszym, karze podlega osoba, która działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej i za pośrednictwem sieci teleinformatycznej publicznie rozpowszechnia określone zabronione treści.
Poniżanie ludzi nawet za ich wyraźną zgodą
Jednym z najważniejszych elementów nowej regulacji jest kwestia dysponowania własną godnością. Ustawodawca wprost wskazał, że karalne staje się publiczne rozpowszechnianie treści przedstawiających poniżające traktowanie innej osoby - nawet wtedy, gdy osoba ta wyraziła na to zgodę. Za ten czyn grozi kara pozbawienia wolności do lat 3.
To cios w dotychczasową linię obrony patostreamerów. W przeszłości wystarczyło oświadczenie uczestnika nagrania, że brał w nim udział dobrowolnie za wynagrodzeniem. Nowe prawo stawia wyraźną granicę. Ludzka godność przestaje być towarem na sprzedaż. Państwo nie będzie tolerować publicznego upokarzania dla zysku, uznając prywatne umowy cywilnoprawne zawarte między stronami za nieistotne dla faktu popełnienia przestępstwa.
Ochrona zwierząt i zakaz transmitowania przestępstw
Kolejnym filarem regulacji jest zakaz monetyzowania treści przedstawiających przemoc wobec zwierząt. Wszelkie materiały wideo lub transmisje na żywo naruszające przepisy ustawy o ochronie zwierząt, publikowane w celu osiągnięcia zysków z reklam czy wpłat widzów, będą karane pozbawieniem wolności do lat 3. Równie surowo traktowane będzie transmitowanie popełnienia czynów zabronionych zagrożonych karą więzienia, w których przedmiotem zamachu jest dobro osobiste człowieka - mowa tu m.in. o pobiciach, groźbach karalnych czy naruszaniu nietykalności cielesnej.
Iluzja zrównana z rzeczywistością - koniec z wymówką "to tylko prank"
Prawdziwą pułapką dla wielu twórców jest drugi paragraf omawianego przepisu. Zakłada on identyczną odpowiedzialność karną dla osób, które publikują materiały mogące wywołać u odbiorcy przekonanie, że przedstawiają one autentyczne zachowania zabronione, podczas gdy w rzeczywistości są to jedynie sceny wyreżyserowane i zainscenizowane.
Ustawodawca wyszedł z założenia, że wyreżyserowana patologia niesie ze sobą niemal identyczny, niszczący ładunek społeczny i demoralizujący wpływ na odbiorców. Tłumaczenie się przed sądem, że „to był tylko żart”, „nikt naprawdę nie ucierpiał” lub „to był eksperyment społeczny”, zostało całkowicie pozbawione podstaw prawnych.
Ochrona małoletnich podnosi stawkę do 5 lat więzienia
Ustawodawca przewidział szczególnie dotkliwe konsekwencje, gdy ofiarami lub uczestnikami widowiska są dzieci. Zgodnie z paragrafem trzecim, jeżeli omawiane treści (zarówno autentyczne, jak i wyreżyserowane) przedstawiają osobę małoletnią, granice kary drastycznie rosną. Sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Dolna granica sankcji oznacza, że sąd orzekający nie może poprzestać na wymierzeniu samej grzywny lub ograniczenia wolności - na horyzoncie pojawia się bezwzględne więzienie.
Wyłączenia ustawowe: Sztuka, edukacja i dziennikarstwo
Aby prawo nie tłumiło podstawowych swobód obywatelskich, w paragrafie czwartym wprowadzono wyłączenia. Działalność artystyczna, edukacyjna, informacyjna, prasowa oraz naukowa nie stanowi przestępstwa w myśl nowych przepisów. Chronione są również działania podejmowane w celu ochrony uzasadnionego interesu publicznego (np. dziennikarskie materiały śledcze ujawniające patologie).
Jak zabezpieczyć firmę przed ryzykiem karnym?
Przedsiębiorcy działający w branży mediowej, reklamowej i e-commerce muszą natychmiast wdrożyć wewnętrzne procedury ochronne. Oto najważniejsze działania, które należy podjąć:
Przeprowadź wewnętrzny audyt treści
Przejrzyj archiwalne nagrania, relacje na żywo, podcasty wideo oraz materiały promocyjne na swoich kanałach i serwerach. Usuń treści, które mogą nosić znamiona poniżania ludzi, przemocy wobec zwierząt czy inscenizowanych pranków ukierunkowanych na wywołanie wrażenia przestępstwa. Jeśli materiały te generują przychody z reklam, ich dalsza publikacja stanowi realne ryzyko prawne.
Zaktualizuj wzory umów i wprowadź "klauzulę art. 255b KK"
Wdrażaj do kontraktów z influencerami, twórcami i podwykonawcami bezwzględny zakaz publikacji treści naruszających zasady współżycia społecznego i godność ludzką. Wprowadź zapisy umożliwiające natychmiastowe rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia oraz wysokie kary umowne na wypadek złamania przepisów karnych przez twórcę.
Wdróż techniczny przycisk bezpieczeństwa dla transmisji na żywo
Jeśli Twoja marka organizuje relacje na żywo, zadbaj o opóźnienie sygnału (tzw. delay) oraz procedurę natychmiastowego przerwania transmisji w sytuacji, gdy na planie dojdzie do zachowań nieprzewidzianych, przemocowych lub poniżających.
Filtruj i moderuj wiadomości od widzów
Zabezpiecz systemy wyświetlania wiadomości od odbiorców na ekranie. Algorytmy oraz moderatorzy muszą automatycznie blokować wiadomości zachęcające do przemocy, zawierające groźby lub nakłaniające uczestników do upokarzających zachowań za pieniądze.
Przeszkol zespół z zakresu ryzyka prawnego
Pracownicy działów marketingu, PR i kreacji muszą zrewidować definicję "wirali" i "odważnego marketingu". Świadomość faktu, że pisemna zgoda uczestnika nie chroni przed odpowiedzialnością karną, musi stać się standardem we wszystkich procesach akceptacji kampanii.
Zmiana w prawie karnym stanowi jasny sygnał, że okres pobłażliwości dla komercyjnego wykorzystywania przemocy i upokorzenia w sieci dobiegł końca. Prawodawca jednoznacznie wskazuje, że godność człowieka oraz ochrona małoletnich stoją wyżej niż zyski z klikalności i mikropłatności. Dla rynku mediów cyfrowych oznacza to konieczność profesjonalizacji i dojrzałości. Inwestowanie w treści oparte na budowaniu wartości, edukacji i rzetelnej rozrywce staje się nie tylko wyborem etycznym, ale przede wszystkim jedynym bezpiecznym modelem biznesowym.
UWAGA: Powyższy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny, edukacyjny i nie stanowi porady prawnej. W celu uzyskania wiążącej interpretacji i oceny Twojej indywidualnej sytuacji, skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.