Ustawa o statystyce publicznej
Stan prawny aktualny na dzień:
Dz.U.2026.0.851.t.j. - Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej
Zaloguj się, aby obserwować akt
Funkcja obserwowania aktów jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
Wersja obowiązująca
Rozdział 1. Przepisy ogólne
Art. 1. Zakres regulacji ustawy
- Ustawa określa:
- 1) zasady i podstawy rzetelnego, obiektywnego, profesjonalnego i niezależnego prowadzenia badań statystycznych, których wyniki mają charakter oficjalnych danych statystycznych;
- 2) organizację i tryb prowadzenia badań, o których mowa w pkt 1, oraz zakres związanych z nimi obowiązków;
- 3) zasady i podstawy prowadzenia:
- a) krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej,
- b) krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju.
Art. 2. Katalog pojęć ustawowych
- Użyte w ustawie określenia oznaczają:
- 1) statystyka publiczna - system zbierania danych statystycznych, gromadzenia, przechowywania i opracowywania zebranych danych oraz ogłaszania, udostępniania i rozpowszechniania wyników badań statystycznych jako oficjalnych danych statystycznych;
- 1a) dane statystyczne – dane dotyczące zjawisk, zdarzeń, obiektów i działalności podmiotów gospodarki narodowej oraz życia i sytuacji osób fizycznych, w tym dane osobowe, pozyskane bezpośrednio od respondentów albo z systemów informacyjnych administracji publicznej, rejestrów urzędowych lub niepublicznych systemów informacyjnych, od momentu ich zebrania na potrzeby wykonywania zadań statystyki publicznej;
- 2) badania statystyczne - zbieranie, gromadzenie i opracowywanie danych statystycznych oraz ogłaszanie i udostępnianie wyników dokonanych obliczeń, opracowań i analiz, w tym podstawowych wielkości i wskaźników;
- 3) podstawowe wielkości i wskaźniki - wielkości i wskaźniki, do których ogłaszania Prezes Głównego Urzędu Statystycznego jest zobowiązany każdorazowo na podstawie odrębnych przepisów;
- 4) (uchylony)
- 5) (uchylony)
- 6) opracowywanie danych statystycznych - tworzenie zbiorów danych ze zgromadzonych danych statystycznych, z odłączeniem lub zakodowaniem informacji pozwalających na zidentyfikowanie konkretnego podmiotu gospodarki narodowej albo osoby fizycznej, a następnie dokonywanie na podstawie tych zbiorów obliczeń, opracowań i analiz;
- 7) program badań statystycznych statystyki publicznej – ustalony przez Radę Ministrów, w trybie określonym w rozdziale 2, szczegółowy zakres podmiotowy i przedmiotowy badań statystycznych;
- 8) operat do badań statystycznych – wykaz objętych badaniami statystycznymi podmiotów gospodarki narodowej, osób fizycznych oraz innych podmiotów podlegających obserwacji statystycznej uporządkowany według określonych cech, zawierający dane jednostkowe wraz z ich identyfikacją teleadresową;
- 8a) dane jednostkowe identyfikowalne – dane statystyczne zawierające informacje dotyczące konkretnego podmiotu gospodarki narodowej albo osoby fizycznej, identyfikujące bezpośrednio ten podmiot albo osobę według nazwy, imienia i nazwiska, adresu lub publicznie dostępnego numeru identyfikacyjnego oraz pozwalające na pośrednią identyfikację tego podmiotu albo osoby z użyciem innych środków niż środki pozwalające na bezpośrednią identyfikację, z wyłączeniem środków wymagających nadmiernych kosztów, czasu lub działań;
- 8b) dane jednostkowe nieidentyfikowalne – dane statystyczne zawierające informacje dotyczące konkretnego podmiotu gospodarki narodowej albo osoby fizycznej, niepozwalające na bezpośrednią ani pośrednią identyfikację tego podmiotu albo osoby;
- 9) dane jednostkowe – dane jednostkowe identyfikowalne i dane jednostkowe nieidentyfikowalne;
- 10) (uchylony)
- 11) podmiot gospodarki narodowej - osobę prawną, jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej oraz osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą;
- 11a) respondent – osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, przekazującą dane dla celów statystycznych;
- 11b) osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą – osobę fizyczną będącą przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480), osobę fizyczną prowadzącą indywidualne gospodarstwo rolne lub inną osobę fizyczną prowadzącą działalność na własny rachunek, z wyjątkiem prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego na własne potrzeby lub działalności polegającej na produkcji wyrobów lub świadczeniu usług na własne potrzeby;
- 12) rejestry urzędowe - rejestry publiczne w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1557 i 1717) oraz inne rejestry i ewidencje prowadzone na podstawie ustaw lub wydanych na ich podstawie aktów wykonawczych, zawierające informacje o podmiotach gospodarki narodowej i ich działalności, informacje o osobach fizycznych, ich życiu i sytuacji oraz dotyczące zjawisk, zdarzeń i obiektów;
- 12a) rejestr REGON – krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej;
- 12b) rejestr TERYT – krajowy rejestr urzędowy podziału terytorialnego kraju;
- 12c) numer identyfikacyjny REGON – numer identyfikacyjny podmiotu w rejestrze REGON;
- 13) systemy informacyjne administracji publicznej – systemy zbierania, gromadzenia i przetwarzania informacji przez organy administracji publicznej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Narodowy Fundusz Zdrowia, Komisję Nadzoru Finansowego, organy rejestrowe, inne państwowe lub samorządowe osoby prawne oraz inne podmioty prowadzące rejestry urzędowe;
- 13a) dane administracyjne – informacje i dane zgromadzone w rejestrach i systemach, o których mowa w pkt 12 i 13;
- 14) standardy klasyfikacyjne – hierarchicznie usystematyzowane podziały lub zbiory:
- a) działalności wykonywanej przez podmioty gospodarki narodowej,
- b) wyrobów i usług występujących w obrocie gospodarczym,
- c) obiektów budowlanych,
- d) obiektów majątku trwałego;
- 15) niepubliczne systemy informacyjne – systemy zbierania, gromadzenia i przetwarzania informacji prowadzone przez podmioty inne niż organy i podmioty, o których mowa w pkt 13, w szczególności podmioty wykonujące działalność w zakresie:
- a) sprzedaży lub dostawy energii elektrycznej,
- b) zbiorowego odprowadzania ścieków i zbiorowego zaopatrzenia w wodę,
- c) przesyłu, dystrybucji i obrotu paliwami gazowymi,
- d) obrotu, przesyłu i wytwarzania energii cieplnej,
- e) dostarczania publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych,
- f) ubezpieczeń,
- g) transportu i leasingu,
- h) zarządzania portami lotniczymi,
- i) zarządzania i administrowania nieruchomościami.
Art. 3. Zadania statystyki publicznej
- Statystyka publiczna zapewnia rzetelne, obiektywne i systematyczne informowanie społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego.
Art. 4. Zakres badań statystycznych
- 1. Badania statystyczne statystyki publicznej mogą dotyczyć każdej dziedziny życia społecznego i gospodarczego oraz występujących w nim zjawisk dających się obserwować i analizować z wykorzystaniem metod statystycznych.
- 2. Szczegółowy zakres prowadzonych badań statystycznych statystyki publicznej jest ustalany w trybie określonym w rozdziale 2 ustawy i powinien uwzględniać celowość, niezbędność oraz społeczną ich użyteczność.
Art. 5. Gromadzenie danych w ramach statystyki publicznej
- 1. Służby statystyki publicznej:
- 1) zbierają, gromadzą i opracowują dane od podmiotów gospodarki narodowej i o tych podmiotach oraz ich działalności, a także dane od osób fizycznych i o tych osobach, ich życiu i sytuacji, oraz dane dotyczące zjawisk, zdarzeń i obiektów;
- 2) przechowują, łączą pozyskane dane i wtórnie je wykorzystują w celu realizacji zadań określonych w ustawie.
- 1a. Dostęp służb statystyki publicznej do danych oraz przekazywanie tym służbom danych następuje nieodpłatnie.
- 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy danych chronionych tajemnicą zawodową, chyba że przepis odrębnej ustawy zezwala na wykorzystanie tego rodzaju danych dla celów statystycznych.
Art. 5a. Źródła danych zbieranych przez służby statystyki publicznej
- 1. Służby statystyki publicznej zbierają dane, w tym dane osobowe, z dostępnych źródeł określonych w ustawie i wydanych na jej podstawie aktach wykonawczych albo odrębnych ustawach.
- 2. W celu realizacji zadań określonych w ustawie, w tym badań statystycznych, służby statystyki publicznej zbierają dane:
- 1) z rejestrów urzędowych;
- 2) z systemów informacyjnych administracji publicznej;
- 3) z niepublicznych systemów informacyjnych;
- 4) od respondentów.
- 3. Służby statystyki publicznej zbierają również dane powszechnie dostępne z innych źródeł niż określone w ust. 2.
- 4. Dane, o których mowa w ust. 2 i 3, są zbierane z wykorzystaniem dostępnych technik, w tym z wykorzystaniem zautomatyzowanych narzędzi elektronicznych lub informatycznych.
- 5. Dane ze źródeł, o których mowa w ust. 1 i ust. 2 pkt 1–3, są przekazywane lub udostępniane w formatach, o których mowa w art. 18a ust. 2 i 3.
Art. 6. Metody zbierania danych w badaniach statystycznych
- 1. W ramach prowadzonych badań statystycznych dane od respondentów są zbierane metodą obserwacji pełnej lub metodą reprezentacyjną na wylosowanej próbie danej zbiorowości lub metodą doboru celowego.
- 2. Badania statystyczne mogą być prowadzone na zasadzie obowiązku albo udziału dobrowolnego.
- 3. Badania statystyczne z udziałem osób fizycznych, z wyłączeniem spisów powszechnych, są prowadzone na zasadzie udziału dobrowolnego.
- 4. Udział osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą w badaniach statystycznych, dotyczących ich działalności gospodarczej, jest obowiązkowy.
- 5. Badania statystyczne, o których mowa w ust. 3, w których osoby fizyczne udzielają bezpośrednio odpowiedzi, są prowadzone po uprzednim ich poinformowaniu o podstawie prawnej badania, celu badania i gwarancjach zachowania tajemnicy, o której mowa w art. 10 , oraz czy udział w badaniu jest obowiązkowy czy dobrowolny.
Art. 7. Obowiązek udzielania i przekazywania informacji
- 1. Jeżeli badanie statystyczne jest prowadzone na zasadzie obowiązku, respondenci są obowiązani do udzielenia i przekazania prowadzącemu badanie pełnych, zgodnych ze stanem faktycznym, rzetelnych i wyczerpujących danych, zgodnie ze szczegółowym zakresem, w formie, postaci i terminach określonych w programie badań statystycznych statystyki publicznej.
- 2. Przepis art. 5 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
Art. 8. Wyłączenie obowiązku zbierania niektórych danych w badaniach z udziałem osób fizycznych
- Dane osobowe, o których mowa w art. 9 ust. 1 i art. 10 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem 2016/679”, nie mogą być zbierane na zasadzie obowiązku w badaniach statystycznych prowadzonych z udziałem osób fizycznych.
Art. 9. Nałożenie na osoby fizyczne obowiązku udzielania informacji
- 1. Przeprowadzenie spisu powszechnego, w którym nakłada się obowiązek udzielania informacji na osoby fizyczne, wymaga odrębnej ustawy.
- 2. Tryb wprowadzania obowiązków dla badań statystycznych innych niż wymienione w ust. 1 określa niniejsza ustawa.
Art. 10. Ochrona danych jednostkowych identyfikowalnych
- Dane jednostkowe identyfikowalne zebrane w badaniach statystycznych podlegają bezwzględnej ochronie. Dane te mogą być wykorzystywane wyłącznie do opracowań, zestawień i analiz statystycznych oraz do tworzenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego operatu do badań statystycznych; udostępnianie lub wykorzystywanie tych danych dla innych niż podane w ustawie celów jest zabronione (tajemnica statystyczna).
Art. 11. Obowiązki służb statystyki publicznej w związku ze spisem powszechnym
- Służby statystyki publicznej są obowiązane zawiadamiać na piśmie lub przez ogłoszenie w sposób zwyczajowo przyjęty o celu, zakresie i sposobie przeprowadzenia spisu powszechnego oraz innego badania statystycznego z udziałem rachmistrzów spisowych i ankieterów statystycznych, o prawach i obowiązkach podmiotów wezwanych do przekazania danych lub udzielenia odpowiedzi, a także o gwarancjach poufności i zachowaniu tajemnicy statystycznej.
Art. 12. Tajemnica statystyczna
- 1. Pracownicy służb statystyki publicznej, rachmistrze spisowi, ankieterzy statystyczni oraz inne osoby wykonujące czynności w imieniu i na rzecz statystyki publicznej, mający bezpośredni dostęp do danych jednostkowych, są obowiązani do bezwzględnego przestrzegania tajemnicy statystycznej i mogą być dopuszczeni do wykonywania tych czynności po złożeniu Prezesowi Głównego Urzędu Statystycznego, dyrektorowi urzędu statystycznego albo kierującemu inną jednostką służb statystyki publicznej pisemnego przyrzeczenia następującej treści: „Przyrzekam, że będę wykonywać swoje prace na rzecz statystyki publicznej z całą rzetelnością, zgodnie z etyką zawodową statystyka, a poznane w czasie ich wykonywania dane jednostkowe zachowam w tajemnicy wobec osób trzecich.”.
- 2. W przypadku prowadzenia badań statystycznych przez organ lub podmiot niestanowiący służb statystyki publicznej przepis ust. 1 stosuje się do osób mających bezpośredni dostęp do danych jednostkowych, z tym że przyrzeczenie jest składane kierującemu jednostką organizacyjną danego organu lub podmiotu.
Art. 13. Udostępnianie zgromadzonych danych administracyjnych
- 1. Organy administracji publicznej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Narodowy Fundusz Zdrowia, Komisja Nadzoru Finansowego, a także inne państwowe lub samorządowe osoby prawne, organy rejestrowe oraz inne podmioty prowadzące rejestry urzędowe lub niepubliczne systemy informacyjne, przekazują lub udostępniają nieodpłatnie służbom statystyki publicznej zgromadzone dane w szczegółowym zakresie, postaci i terminach, określonych w programie badań statystycznych statystyki publicznej, w szczególności w postaci zbiorów danych z systemów teleinformatycznych, w tym wyników pomiarów, danych monitoringu środowiska, a w przypadku braku systemu teleinformatycznego – w innej utrwalonej postaci.
- 2. Organy i podmioty, o których mowa w ust. 1, przekazują dane administracyjne łącznie z informacjami objaśniającymi zawartość informacyjną tych danych (metadane).
- 3. Organy i podmioty, o których mowa w ust. 1, z wyłączeniem podmiotów prowadzących niepubliczne systemy informacyjne, są obowiązane do:
- 1) stosowania standardów klasyfikacyjnych, numeru identyfikacyjnego REGON i oznaczeń kodowych przyjętych w rejestrze TERYT;
- 2) przekazywania, na wniosek Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, informacji o zawartości informacyjnej eksploatowanych systemów informacyjnych administracji publicznej oraz rejestrów urzędowych;
- 3) informowania Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego o projektowanym zakresie informacyjnym systemów informacyjnych administracji publicznej oraz rejestrów urzędowych na etapie ich tworzenia lub modernizacji.
- 4. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego jest uprawniony do zgłaszania organom i podmiotom, o których mowa w ust. 1, z wyłączeniem podmiotów prowadzących niepubliczne systemy informacyjne, wniosków dotyczących zawartości informacyjnej i wymogów jakości danych w nich zawartych w celu umożliwienia wykorzystania tych danych na potrzeby statystyki publicznej.
- 5. Przy wyborze źródeł danych na potrzeby statystyki publicznej w pierwszej kolejności uwzględnia się dane administracyjne.
- 6. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego jest obowiązany do udostępniania organom administracji rządowej i jednostkom samorządu terytorialnego danych dotyczących realizowanych przez nie zadań, w ujęciu odpowiednim do ustawowego usytuowania poszczególnych zadań publicznych.
Art. 14. Wynikowe informacje statystyczne
- 1. Wyniki obliczeń, opracowań i analiz dokonanych na podstawie zebranych w badaniach statystycznych statystyki publicznej danych statystycznych, zwane dalej "wynikowymi informacjami statystycznymi", są powszechnie dostępne.
- 2. Statystyka publiczna zapewnia równoprawny, równorzędny i równoczesny dostęp do wynikowych informacji statystycznych, a w szczególności do podstawowych wielkości i wskaźników.
- 3. Rodzaje wynikowych informacji statystycznych oraz formy i terminy ich udostępnienia są ustalane w programie badań statystycznych statystyki publicznej.
- 4. Wynikowe informacje statystyczne są ujmowane w programie badań statystyki publicznej, o którym mowa w ust. 3, z uwzględnieniem ustawowego usytuowania poszczególnych zadań publicznych.