Lexlege
Twoje konto
  • Prawo w biznesie
  • Podatki i finanse
  • Prawo w praktyce
  • Prawo pracy
  • Nowelizacje i skutki
  • Wzory pism
  • Akty prawne
  • Puls Biznesu
  • Prawo w biznesie
  • Podatki i finanse
  • Prawo w praktyce
    • Prawo karne
    • Prawo cywilne
    • Edukacja
    • Prawo budowlane
  • Prawo pracy
  • Nowelizacje i skutki
    • Omówienie zmian
    • Ostatnie zmiany
    • Najbliższe zmiany
  • Akty prawne
  • Aplikacje prawnicze
    • Nauka do egzaminu - Arslege
    • O aplikacji
  • Urzędnik służby cywilnej
  • Rzeczoznawca majątkowy
  • Wzory pism
  • Wydarzenia
  1. Lexlege
  2. System informacji prawnej
  3. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
  4. Rozdział 1. Przepisy ogólne

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Stan prawny aktualny na dzień: 06.09.2026

Dz.U.2026.0.199.t.j. - Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Przejdź do
Wersje aktu
Ucz się z ArslegePobierz PDF

Zaloguj się, aby obserwować akt

Funkcja obserwowania aktów jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.

Wersja obowiązująca

Rozdział 1. Przepisy ogólne

Art.  1. Zakres ubezpieczeń społecznych

  • Ubezpieczenia społeczne obejmują:
    • 1) ubezpieczenie emerytalne;
    • 2) ubezpieczenia rentowe;
    • 3) ubezpieczenie w razie choroby i macierzyństwa, zwane dalej „ubezpieczeniem chorobowym”;
    • 4) ubezpieczenie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, zwane dalej „ubezpieczeniem wypadkowym”.

Art.  2. Zakres regulacji ustawy

  • 1. Ustawa określa:
    • 1) zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym;
    • 2) zasady ustalania składek na ubezpieczenia społeczne oraz podstaw ich wymiaru;
    • 3) zasady, tryb i terminy:
      • a) zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych,
      • b) prowadzenia ewidencji ubezpieczonych i płatników składek,
      • c) rozliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz zasiłków z ubezpieczeń chorobowego i wypadkowego,
      • d) opłacania składek na ubezpieczenia społeczne;
    • 4) zasady prowadzenia kont ubezpieczonych oraz kont płatników składek;
    • 5) zasady działania Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zwanego dalej „FUS”;
    • 6) organizację, zasady działania i finansowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwanego dalej „Zakładem”;
    • 7) zasady działania Funduszu Rezerwy Demograficznej, zwanego dalej „FRD”, oraz zasady zarządzania tym funduszem;
    • 8) zasady kontroli wykonywania zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych.
  • 2. Rodzaje świadczeń z ubezpieczeń społecznych, warunki nabywania prawa do nich oraz zasady i tryb ich przyznawania określają odrębne przepisy.
  • 3. Wypłacalność świadczeń z ubezpieczeń społecznych gwarantowana jest przez państwo.

Art.  2a. Zasada równego traktowania

  • 1. Ustawa stoi na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, stan cywilny oraz stan rodzinny.
  • 2. Zasada równego traktowania dotyczy w szczególności:
    • 1) warunków objęcia systemem ubezpieczeń społecznych;
    • 2) obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne;
    • 3) obliczania wysokości świadczeń;
    • 4) okresu wypłaty świadczeń i zachowania prawa do świadczeń.
  • 3. Ubezpieczony, który uważa, że nie zastosowano wobec niego zasady równego traktowania, ma prawo dochodzić roszczeń z tytułu ubezpieczeń z ubezpieczenia społecznego przed sądem. Przepis art. 83  stosuje się odpowiednio.

Art.  3. Podmioty wykonujące zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych

  • 1. Zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych określone ustawą wykonują:
    • 1) Zakład Ubezpieczeń Społecznych;
    • 2) otwarte fundusze emerytalne, określone w przepisach o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, w zakresie gromadzenia i lokowania składki na ubezpieczenie emerytalne, o której mowa w art. 22  ust. 3 pkt 1 lit. a;
    • 3) (uchylony);
    • 4) płatnicy składek.
  • 2. Za wykonywanie zadań związanych z ustalaniem prawa do świadczeń i ich wysokości oraz wypłatą świadczeń z ubezpieczenia chorobowego płatnicy składek mają prawo do wynagrodzenia. Wynagrodzenia płatników składek określa się jako procent kwoty tych świadczeń. Wysokość stopy procentowej oraz tryb rozliczenia tego wynagrodzenia określi, w drodze rozporządzenia, minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego. Pozostałe zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych płatnicy składek są zobowiązani wykonywać nieodpłatnie.
  • 3. Zakres zadań z ubezpieczeń społecznych wykonywanych przez otwarte fundusze emerytalne określają przepisy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych.

Art.  4. Objaśnienie pojęć

  • Użyte w ustawie określenia oznaczają:
    • 1) ubezpieczeni – osoby fizyczne podlegające chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 1 ;
    • 2) płatnik składek:
      • a) pracodawca – w stosunku do pracowników i osób odbywających służbę zastępczą oraz jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna pozostająca z inną osobą fizyczną w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tej osoby ubezpieczeniami społecznymi, w tym z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym albo pobierania zasiłku macierzyńskiego, z wyłączeniem osób, którym zasiłek macierzyński wypłaca Zakład,
      • b) jednostka wypłacająca świadczenia socjalne, zasiłki socjalne oraz wynagrodzenia przysługujące w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie – w stosunku do osób pobierających świadczenia socjalne wypłacane w okresie urlopu, osób pobierających zasiłek socjalny wypłacany na czas przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia oraz osób pobierających wynagrodzenie przysługujące w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie,
      • c) podmiot, na którego rzecz wykonywana jest odpłatnie praca w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania – w stosunku do osób, które ją wykonują, na podstawie skierowania do pracy, lub podlegają ubezpieczeniom społecznym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego, jeżeli zasiłek wypłaca ten podmiot,
      • d) ubezpieczony zobowiązany do opłacenia składek na własne ubezpieczenia społeczne,
      • e) Kancelaria Sejmu w stosunku do posłów i posłów do Parlamentu Europejskiego, o których mowa w art. 950_1 ust. 1 ustawy z dnia 30 lipca 2004 r. o uposażeniu posłów do Parlamentu Europejskiego wybranych w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 1925, z 2006 r. poz. 708 oraz z 2009 r. poz. 918), oraz Kancelaria Senatu w stosunku do senatorów,
      • f) duchowny niebędący członkiem zakonu albo przełożony domu zakonnego lub klasztoru w stosunku do członków swych zakonów lub, za zgodą Zakładu, inna zwierzchnia instytucja diecezjalna lub zakonna w stosunku do duchownych objętych tą zgodą,
      • g) jednostka organizacyjna podległa Ministrowi Obrony Narodowej – w stosunku do żołnierzy niezawodowych pełniących czynną służbę wojskową,
      • h) (uchylona)
      • i) (uchylona)
      • j) (uchylona)
      • k) ośrodek pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. poz. 1818 oraz z 2025 r. poz. 620) – centrum usług społecznych – w stosunku do osób rezygnujących z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem,
      • l) (uchylona) ł) powiatowy urząd pracy – w stosunku do osób pobierających zasiłek dla bezrobotnych lub stypendium, ł1) (uchylona) ł2) (uchylona)
      • m) Zakład – w stosunku do osób podlegających ubezpieczeniom społecznym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego albo zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, jeżeli zasiłki te wypłaca Zakład, w stosunku do osób określonych w art. 6a  ust. 1 i art. 6b  ust. 1 oraz osób niepodejmujących zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o których mowa w art. 6c  ust. 1,
      • n) podmiot wypłacający stypendium sportowe – w stosunku do osób pobierających te stypendia,
      • o) (uchylona)
      • p) Krajowa Szkoła Administracji Publicznej im. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego – w stosunku do słuchaczy pobierających stypendium,
      • pa) podmiot prowadzący szkołę doktorską – w stosunku do kształcących się w niej doktorantów, otrzymujących stypendium doktoranckie,
      • r) osoba prowadząca pozarolniczą działalność – w stosunku do osób współpracujących przy prowadzeniu tej działalności,
      • ra) osoba fizyczna, o której mowa w art. 18  ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480, 1795 i 1826) – w stosunku do osób współpracujących przy prowadzeniu tej działalności,
      • s) wojewódzki urząd pracy – w stosunku do osób, których świadczenia pracownicze finansowane są ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, jeżeli świadczenia te wypłacane są przez ten urząd,
      • t) jednostka obsługi ekonomiczno-administracyjnej utworzona przez jednostkę samorządu terytorialnego – jeżeli rozlicza i opłaca składki za ubezpieczonych wykonujących pracę w podlegających jej szkołach, przedszkolach i innych jednostkach organizacyjnych systemu oświaty,
      • u) podmiot, w którym jest pełniona służba – w odniesieniu do żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy oddelegowanych do pełnienia w nim służby, jeżeli podmiot ten wypłaca im uposażenie,
      • w) wójt, burmistrz lub prezydent miasta – w stosunku do osób otrzymujących świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, oraz zasiłek dla opiekuna na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów,
      • z) podmiot, który wypłaca świadczenie szkoleniowe po ustaniu zatrudnienia – w stosunku do osób, którym wypłaca to świadczenie,
      • za) inne niż powiatowe urzędy pracy podmioty kierujące – w stosunku do osób pobierających stypendium w okresie szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego – którymi są: – jednostki samorządu terytorialnego i ich jednostki organizacyjne, z wyjątkiem wojewódzkich i powiatowych urzędów pracy, – Ochotnicze Hufce Pracy, – agencje zatrudnienia, – instytucje szkoleniowe, – instytucje dialogu społecznego, – instytucje partnerstwa lokalnego, – organizacje pozarządowe działające na rzecz rozwoju zasobów ludzkich i przeciwdziałania bezrobociu, – podmioty, o których mowa w art. 7  ust. 1 pkt 1, 2 i 4–8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), – organizacje pracodawców, – związki zawodowe, – ośrodki doradztwa rolniczego, – ośrodki poradnictwa zawodowego i psychologicznego – korzystające z publicznych środków wspólnotowych i publicznych środków krajowych na podstawie umowy o dofinansowanie projektu albo decyzji, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz. U.z 2022 r. poz. 260) albo ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2025 r. poz. 198 i 1846),
      • zaa) inne niż powiatowe urzędy pracy podmioty wypłacające stypendium w okresie szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego w ramach projektów lub programów finansowanych z udziałem środków funduszy strukturalnych Unii Europejskiej – w stosunku do osób pobierających stypendium w okresie szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego,
      • zb) podmiot, w którym działa rada nadzorcza – w stosunku do członków rad nadzorczych,
      • zc) przedsiębiorstwo w spadku – w stosunku do pracowników i zleceniobiorców przedsiębiorstwa w spadku oraz osób przebywających na urlopie wychowawczym udzielonym w ramach stosunku pracy albo pobierających zasiłek macierzyński, z wyłączeniem osób, którym zasiłek macierzyński wypłaca Zakład; obowiązki przedsiębiorstwa w spadku wykonuje zarządca sukcesyjny, a w przypadku jego braku – osoby, o których mowa w art. 14  ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (Dz. U. z 2021 r. poz. 170), dokonujące czynności, o których mowa w art. 13  tej ustawy,
      • zd) Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – w stosunku do małżonka Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
      • ze) ubezpieczony będący marynarzem zobowiązany do opłacenia składek na własne ubezpieczenia społeczne;
    • 2a) podmiot zgłaszający ubezpieczonych do ubezpieczeń społecznych – podmiot niebędący płatnikiem składek, o którym mowa w pkt 2, który dokonał zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób, o których mowa w art. 6  ust. 1 pkt 1 i 4 oraz art. 8  ust. 2a;
    • 3) składki – składki na ubezpieczenia społeczne osób wymienionych w pkt 1;
    • 4) zasiłki – zasiłki i świadczenie rehabilitacyjne z ubezpieczenia chorobowego oraz ubezpieczenia wypadkowego;
    • 5) deklaracja rozliczeniowa – zestawienie informacji o należnych składkach na fundusze, na które składki pobiera Zakład, kwot rozliczanych w ciężar składek oraz kwot należnych do zapłaty;
    • 6) imienny raport miesięczny – informacje o osobie podlegającej ubezpieczeniom społecznym przedkładane Zakładowi przez płatnika składek za dany miesiąc kalendarzowy;
    • 6a) raport informacyjny – zestawienie informacji dotyczące ubezpieczonego, o którym mowa w art. 6  ust. 1 pkt 1 i 4, który został zgłoszony przez płatnika składek do ubezpieczeń społecznych po raz pierwszy po dniu 31 grudnia 1998 r., a przed dniem 1 stycznia 2019 r., obejmujące:
      • a) dane dotyczące wypłaconego przychodu niezbędne do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty – za lata kalendarzowe przypadające w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2018 r.,
      • b) dane dotyczące wykonywania pracy przez nauczyciela, wychowawcę lub innego pracownika pedagogicznego zatrudnionego w placówkach, o których mowa w art. 2  pkt 1 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 86), w określonym wymiarze obowiązkowego wymiaru zajęć – za okres od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2018 r., z wyjątkiem danych za nauczyciela, wychowawcę lub innego pracownika pedagogicznego, od którego płatnik składek uzyskał na piśmie informację o ustaleniu prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego na podstawie tej ustawy,
      • c) dane dotyczące wykonywania pracy przez nauczyciela, wychowawcę lub innego pracownika pedagogicznego zatrudnionego w placówkach, o których mowa w art. 1  ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986, z późn. zm.), w określonym wymiarze obowiązkowego wymiaru zajęć – za okres od dnia 1 stycznia 1999 r., z wyjątkiem danych za nauczyciela, wychowawcę lub innego pracownika pedagogicznego, od którego płatnik składek uzyskał na piśmie informację o ustaleniu prawa do emerytury na podstawie art. 88  lub art. 88a tej ustawy,
      • d) dane dotyczące okresów wykonywania i wymiaru czasu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, o której mowa w art. 32  ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 oraz z 2026 r. poz. 26) – za okres od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2008 r., z wyjątkiem danych za ubezpieczonego, od którego płatnik składek uzyskał na piśmie informację o ustaleniu prawa do emerytury na podstawie art. 32 , art. 33  lub art. 184  tej ustawy,
      • e) dane dotyczące okresów wykonywania i wymiaru czasu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 3  ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1696) – za okres od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2008 r., z wyjątkiem danych za ubezpieczonego, od którego płatnik składek uzyskał na piśmie informację o ustaleniu prawa do emerytury pomostowej na podstawie tej ustawy,
      • f) informację, czy w okresie zatrudnienia pracownikowi przysługiwał ekwiwalent pieniężny za deputat węglowy, o którym mowa w art. 74  ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe” (Dz. U. z 2024 r. poz. 561 oraz z 2025 r. poz. 1661),
      • g) datę, tryb rozwiązania ostatniego stosunku pracy, podstawę prawną rozwiązania lub wygaśnięcia ostatniego stosunku pracy lub stosunku służbowego oraz informację, z czyjej inicjatywy stosunek pracy został rozwiązany;
    • 7) konto ubezpieczonego – konto, na którym są ewidencjonowane składki i informacje dotyczące przebiegu ubezpieczeń społecznych danego ubezpieczonego oraz zatrudnienia pracownika;
    • 8) konto płatnika – konto, na którym ewidencjonowana jest kwota zobowiązań z tytułu składek oraz innych składek danego płatnika zbieranych przez Zakład, kwoty zapłaconych składek, stan rozliczeń oraz inne informacje dotyczące płatnika składek;
    • 9) przychód – przychody w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu: zatrudnienia w ramach stosunku pracy, pracy nakładczej, służby, wykonywania mandatu posła lub senatora, wykonywania pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania, pobierania zasiłku dla bezrobotnych, świadczenia integracyjnego i stypendium wypłacanych bezrobotnym oraz stypendium sportowego, a także z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności oraz umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, jak również z tytułu współpracy przy tej działalności lub współpracy przy wykonywaniu umowy oraz przychody z działalności wykonywanej osobiście przez osoby należące do składu rad nadzorczych, niezależnie od sposobu ich powoływania;
    • 10) przychód z tytułu członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych – przychody z tytułu pracy w spółdzielni i z tytułu wytwarzania na jej rzecz produktów rolnych;
    • 11) otwarty fundusz emerytalny – fundusz wybrany przez ubezpieczonego spośród funduszy emerytalnych, o których mowa w przepisach o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych;
    • 12) (uchylony)
    • 12a) okresowa emerytura kapitałowa – świadczenie pieniężne określone w ustawie z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 926);
    • 12b) (uchylony)
    • 13) (uchylony)
    • 14) (uchylony)
    • 15) numer NIP – numer identyfikacji podatkowej nadany zgodnie z przepisami o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników;
    • 16) rachunek bankowy – rachunek płatniczy prowadzony w kraju lub wydany w kraju instrument płatniczy w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2025 r. poz. 611 i 1069);
    • 16a) numer rachunku składkowego – numer rachunku wygenerowany przez Zakład, zgodny ze standardem Numeru Rachunku Bankowego (NRB);
    • 17) osoba sprawująca osobistą opiekę nad dzieckiem – osobę fizyczną sprawującą osobistą opiekę nad dzieckiem własnym lub swojego małżonka, lub dzieckiem przysposobionym, przez okres do 3 lat, nie dłużej jednak niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia, a w przypadku dziecka, które z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wymaga osobistej opieki tej osoby, przez okres do 6 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia;
    • 18) system płatności – system płatności w rozumieniu art. 1  pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o ostateczności rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami (Dz. U. z 2024 r. poz. 585);
    • 19) małżonek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – osobę będącą małżonkiem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a w przypadku gdy Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nie ma małżonka – inną osobę wskazaną przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej;
    • 20) podmiot zainteresowany:
      • a) podmiot prowadzący indywidualne konto emerytalne lub indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego, o którym mowa w art. 8  ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 91),
      • b) podmiot wykonujący działalność w zakresie pracowniczych programów emerytalnych: – pracownicze towarzystwo emerytalne, – towarzystwo funduszy inwestycyjnych zarządzające funduszem inwestycyjnym, – zakład ubezpieczeń zarządzający ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, – zarządzający zagraniczny, o którym mowa w art. 2  ust. 1 pkt 24 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 556 oraz z 2025 r. poz. 1216),
      • c) powszechne towarzystwo emerytalne zarządzające otwartym funduszem emerytalnym, o którym mowa w ustawie z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1113 oraz z 2025 r. poz. 1069, 1216 i 1425),
      • d) podmiot, o którym mowa w art. 0_58 ust. 2 ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 427 oraz z 2025 r. poz. 1216 i 1822), prowadzący Ewidencję Pracowniczych Planów Kapitałowych;
    • 21) osoba wykonująca samodzielny zawód medyczny – fizjoterapeutę, o którym mowa w ustawie z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty (Dz. U. z 2023 r. poz. 1213 i 1234), oraz pielęgniarkę lub pielęgniarza, o których mowa w ustawie z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2026 r. poz. 15).

Art.  5. Ubezpieczenia społeczne rolników

  • 1. Ubezpieczenie społeczne rolników, jeżeli nie podlegają oni obowiązkowi ubezpieczeń społecznych na podstawie ustawy, regulują odrębne przepisy.
  • 2. Nie podlegają ubezpieczeniom społecznym określonym w ustawie obywatele państw obcych, których pobyt na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej nie ma charakteru stałego i którzy są zatrudnieni w obcych przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, misjach, misjach specjalnych lub instytucjach międzynarodowych, chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej.
Spis treści

Spis treści

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
  • Rozdział 1. Przepisy ogólne(1-5)
  • Rozdział 2. Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym(6-14)
  • Rozdział 3. Zasady ustalania składek na ubezpieczenia społeczne(15-32)
  • Rozdział 4. Zgłoszenie do ubezpieczenia, prowadzenie kont i rejestrów oraz zasady rozliczania składek i zasiłków(33-50)
  • Rozdział 5. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych(51-57)
  • Rozdział 6. Fundusz Rezerwy Demograficznej(58-65)
  • Rozdział 7. Zakład Ubezpieczeń Społecznych(66-79)
  • Rozkład 8. Obowiązki ubezpieczonych oraz tryb odwoławczy(80-83)
  • Rozdział 9. Zwrot nienależnie pobranych świadczeń oraz odsetki za opóźnienie w wypłacie świadczeń(84-85)
  • Rozdział 9a. Orzekanie dla celów świadczeń, zasady i tryb wydawania orzeczeń
  • Rozdział 10. Kontrola wykonywania zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych(86-97)
  • Rozdział 11. Odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko przepisom ustawy(98-98)
  • Rozdział 12. Zmiany w przepisach obowiązujących(99-106)
  • Rozdział 13. Przepisy epizodyczne, przejściowe i końcowe

Ostatnie zmiany

  • Art. 18Art. 24Art. 36Art. 38bArt. 50Art. 68ac
    2026-07-08
  • Art. 50
    2026-06-20
  • Art. 53
    2026-04-14
  • Art. 4Art. 68Art. 69Art. 80Art. 83Art. 85aArt. 85b
    2026-04-13
  • Art. 50
    2026-04-03
  • Art. 68b
    2026-01-27
  • Art. 4Art. 6Art. 8Art. 9Art. 11Art. 13Art. 16Art. 18Art. 18cArt. 36Art. 36abArt. 47Art. 50Art. 50bArt. 50cArt. 50dArt. 50eArt. 50fArt. 83gArt. 112b
    2026-01-01
  • Art. 36
    2025-11-04
  • Art. 4Art. 50
    2025-09-18
  • Art. 50
    2025-09-01
  • Art. 50
    2025-07-25
  • Art. 4Art. 6Art. 9Art. 13Art. 16Art. 17Art. 18Art. 36Art. 50Art. 98
    2025-06-01
  • Art. 33Art. 68aaArt. 68abArt. 76Art. 77
    2025-01-01
  • Art. 16Art. 17aArt. 17bArt. 18dArt. 32Art. 36dArt. 36eArt. 47Art. 83Art. 83aArt. 83fArt. 86
    2024-11-01
  • Art. 50
    2024-09-21
  • Art. 4Art. 22Art. 40Art. 41
    2024-09-01
  • Art. 50
    2024-03-24
  • Art. 4Art. 6Art. 6cArt. 9Art. 13Art. 16Art. 18Art. 36Art. 36cArt. 50Art. 50a
    2024-01-01
  • Art. 50
    2023-10-15
  • Art. 112a
    2023-08-01
  • Art. 50
    2023-07-01
  • Art. 31
    2023-05-22
  • Art. 8Art. 13Art. 41Art. 45Art. 46Art. 47bArt. 47cArt. 50
    2023-01-01
  • Art. 29Art. 71abArt. 71acArt. 83eArt. 83fArt. 84
    2022-12-16
  • Art. 50
    2022-12-14
  • Art. 36Art. 36b
    2022-11-10
  • Art. 22
    2022-06-10
  • Art. 6Art. 50
    2022-06-04
  • Art. 4Art. 6Art. 16Art. 18
    2022-04-23
  • Art. 83
    2022-04-20
  • Art. 83e
    2022-04-01
  • Art. 6Art. 14Art. 16Art. 24Art. 41Art. 46Art. 47Art. 48dArt. 50
    2022-01-01
  • Art. 42Art. 48aArt. 91aArt. 91bArt. 95
    2021-12-19
  • Art. 4Art. 6Art. 9Art. 11Art. 13Art. 16Art. 18
    2021-11-01
  • Art. 33Art. 50Art. 71aaArt. 71abArt. 71acArt. 71ad
    2021-10-05
  • Art. 4Art. 11Art. 13Art. 18Art. 23Art. 24Art. 28Art. 30Art. 31Art. 36aArt. 41Art. 47Art. 47aArt. 50Art. 53Art. 54Art. 55Art. 56Art. 58Art. 61Art. 74Art. 75Art. 76Art. 77aArt. 84Art. 87Art. 91
    2021-09-18
  • Art. 8Art. 13
    2021-07-01
  • Art. 33Art. 36
    2021-05-16
  • Art. 50
    2021-04-03
  • Art. 59
    2021-03-25
  • Art. 24Art. 84
    2021-02-20
  • Art. 36Art. 45Art. 49Art. 50Art. 64Art. 65Art. 68Art. 69
    2021-01-01
  • Art. 79bArt. 83c
    2020-07-30
  • Art. 50
    2020-04-18
  • Art. 50
    2020-03-31
  • Art. 59
    2020-02-28
  • Art. 4Art. 14Art. 18cArt. 36Art. 41Art. 46Art. 47Art. 48c
    2020-02-01
  • Art. 4Art. 6Art. 16Art. 50
    2020-01-01
  • Art. 50
    2019-12-28
  • Art. 32Art. 38aArt. 46Art. 47Art. 50Art. 59Art. 68Art. 76Art. 83d
    2019-12-22
  • Art. 99Art. 100Art. 101Art. 102Art. 103Art. 104Art. 105Art. 106Art. 107Art. 108Art. 109Art. 110Art. 111Art. 112Art. 113Art. 113aArt. 113bArt. 113cArt. 114Art. 115Art. 116Art. 117Art. 118Art. 118aArt. 119Art. 120Art. 121Art. 122Art. 123Art. 124Art. 125Art. 126Art. 127
    2019-12-09
  • Art. 68b
    2019-09-07
  • Art. 4
    2019-08-10
  • Art. 34a
    2019-05-04
  • Art. 39a
    2019-03-04
  • Art. 73
    2019-03-01
  • Art. 4Art. 9Art. 18Art. 18cArt. 32Art. 36Art. 38aArt. 40Art. 41Art. 41aArt. 41bArt. 41cArt. 41dArt. 41eArt. 41fArt. 43aArt. 46Art. 47Art. 48cArt. 49Art. 50Art. 52Art. 68Art. 76Art. 83d
    2019-01-01
  • Art. 4Art. 31
    2018-11-25
  • Art. 58Art. 59Art. 63Art. 65
    2018-10-23
  • Art. 4Art. 6Art. 9Art. 11Art. 13Art. 16Art. 18
    2018-10-01
  • Art. 39a
    2018-09-11
  • Art. 76
    2018-09-07
  • Art. 6b
    2018-09-04
  • Art. 6
    2018-08-31
  • Art. 79b
    2018-06-06
  • Art. 8Art. 22Art. 40
    2018-05-20
  • Art. 4Art. 6Art. 6aArt. 8Art. 9Art. 11Art. 13Art. 16Art. 18Art. 18aaArt. 36aArt. 36aaArt. 36bArt. 40Art. 47Art. 50Art. 83dArt. 92a
    2018-04-30
  • Art. 68b
    2018-04-18
  • Art. 50
    2018-03-15
  • Art. 8Art. 22Art. 40
    2018-02-01
  • Art. 50
    2018-01-27
  • Art. 4Art. 6Art. 9Art. 13Art. 16Art. 18Art. 35Art. 36Art. 40Art. 43bArt. 47Art. 49Art. 50
    2018-01-01
  • Art. 4Art. 6Art. 22aArt. 40Art. 40eArt. 45Art. 50
    2017-10-01
  • Art. 50
    2017-09-02
  • Art. 6Art. 8
    2017-09-01
  • Art. 27Art. 50
    2017-07-01
  • Art. 4Art. 23Art. 31Art. 33Art. 34Art. 38aArt. 47Art. 50Art. 61Art. 66aArt. 75Art. 83Art. 83d
    2017-06-13
  • Art. 50
    2017-06-01
  • Art. 4Art. 6Art. 8Art. 16Art. 50Art. 83Art. 83cArt. 96
    2017-03-01
  • Art. 18Art. 50Art. 58
    2017-01-01
  • Art. 84
    2016-12-14
  • Art. 4Art. 6Art. 13Art. 16Art. 18
    2016-11-19
  • Art. 50
    2016-11-05
  • Art. 39aArt. 47a
    2016-10-07
  • Art. 84
    2016-08-16
  • Art. 40e
    2016-07-02
  • Art. 52Art. 56
    2016-06-04
  • Art. 36b
    2016-05-19
  • Art. 73Art. 73a
    2016-01-23
  • Art. 4Art. 9
    2016-01-02
  • Art. 9Art. 25Art. 26Art. 28Art. 31Art. 33Art. 34Art. 50Art. 84Art. 85
    2016-01-01
  • Art. 23Art. 29Art. 30Art. 40aArt. 40cArt. 40dArt. 50
    2015-12-01
  • Art. 75
    2015-11-17
  • Art. 6
    2015-10-01
  • Art. 75
    2015-09-11
  • Art. 43a
    2015-09-01
  • Art. 4
    2015-07-24
  • Art. 9Art. 18Art. 40aArt. 50
    2015-01-23
  • Art. 9
    2015-01-02
  • Art. 4Art. 6Art. 9Art. 12Art. 13Art. 16Art. 18Art. 36Art. 41Art. 47Art. 50Art. 98
    2015-01-01
  • Art. 43Art. 44
    2014-12-01
  • Art. 50
    2014-09-13
  • Art. 43
    2014-09-04
  • Art. 41
    2014-05-27
  • Art. 4Art. 6Art. 16Art. 18
    2014-05-15
  • Art. 50Art. 68aArt. 77
    2014-05-01
  • Art. 3Art. 4Art. 22Art. 22aArt. 24Art. 33Art. 39Art. 39aArt. 40Art. 40aArt. 40bArt. 40cArt. 40dArt. 40eArt. 40fArt. 50Art. 52Art. 53Art. 54Art. 55Art. 56Art. 58Art. 59Art. 63Art. 65Art. 70Art. 76
    2014-02-01
  • Art. 8Art. 20
    2014-01-01
  • Art. 4Art. 6aArt. 6bArt. 9Art. 13Art. 16Art. 18Art. 18bArt. 20Art. 36Art. 36a
    2013-09-01
  • Art. 9
    2013-06-17
  • Art. 4Art. 6Art. 7Art. 10Art. 12Art. 14Art. 16Art. 18Art. 19Art. 47Art. 50Art. 83d
    2013-01-01
  • Art. 24Art. 98
    2012-06-02
  • Art. 24Art. 98
    2012-05-31
  • Art. 22
    2012-02-01
  • Art. 41Art. 47Art. 52
    2012-01-01
  • Art. 17Art. 36
    2011-10-01
  • Art. 33Art. 35Art. 45
    2011-09-01
  • Art. 40c
    2011-08-05
  • Art. 3Art. 23Art. 39Art. 40Art. 40aArt. 40bArt. 40dArt. 40eArt. 40fArt. 54Art. 55
    2011-07-24
  • Art. 93
    2011-07-20
  • Art. 26
    2011-02-20

Najbliższe zmiany

  • Art. 45Art. 50
    2026-11-01
  • Art. 36
    2026-12-06
  • Art. 68Art. 73Art. 77Art. 85aArt. 85cArt. 85dArt. 85eArt. 85fArt. 85gArt. 85hArt. 85iArt. 85j
    2027-01-01
  • Art. 36bArt. 43
    2028-11-01

Najnowsze

  • 15:25
    Czy za jazdę rowerem pod wpływem alkoholu zawsze zabierają prawo jazdy?
  • 08:33
    „Nieumyślne” naruszenie zasad to nie wymówka. Kiedy kierowca odpowiada karnie?
  • 05.09
    Rozwód nie zamyka ust, ale prawo tak. Czy „była żona” musi zeznawać przeciwko dawnemu mężowi?
  • 05.09
    Skrócenie okresu wypowiedzenia: jak ustalić wcześniejszy termin rozwiązania umowy?
  • 05.09
    Jak uniknąć kary, jeśli masz zaległości alimentacyjne? 30 dni na spłatę i szansa na „drugą szansę”
  • 04.09
    Nagrywanie przez policję kiedy funkcjonariusz ma prawo włączyć kamerę i jak chronione są nagrania
  • 04.09
    Zasiłek a urlop rodzicielski kiedy drugi rodzic może wejść na urlop, gdy pierwszy pobiera świadczenie
  • 04.09
    Czy można uniknąć odpowiedzialności za fałszywe zeznania? Wyjątki, złagodzenia i sytuacje, w których sąd może odstąpić od kary
  • 03.09
    Sankcja kredytu darmowego (SKD) także dla osoby prowadzącej firmę? Decyduje cel kredytu
  • 03.09
    Czy mój system grzewczy ma odpowiednią moc? Jak oblicza się szczytową moc cieplną budynku według przepisów

LexLege radzi

  • Sankcja kredytu darmowego (SKD) także dla osoby prowadzącej firmę? Decyduje cel kredytu

  • Masz małą firmę lub zatrudniasz pracowników? Sprawdź, jak cyfrowa rewolucja w zasiłkach odmieni Twoje kadry i ułatwi życie rodzicom

  • Koniec patostreamów i "wyreżyserowanych pranków"! Od 23 sierpnia za popularne wideo grozi bezwzględne więzienie

  • Uszczelnienie rynku beauty nieuniknione i potrzebne

  • Kiedy członek zarządu odpowiada za długi spółki i czy może uwolnić się od zadłużenia?

Lexlege
Lexlege
  • FAQ
  • O nas
  • Newslettery
  • Kontakt
  • Reklama
  • System Informacji Prawnej
  • Na Skróty
Grupa Bonnier
  • ArsLege
  • Puls Biznesu
  • Bankier
  • Puls Medycyny
  • Pit.pl
  • Egzamin Rzeczoznawca
  • Urzędnik mianowany
Subskrybuj newsletter i zawsze bądź na bieżąco z wybranymi tematami.Miej najważniejsze wydarzenia każdego dnia w zasięgu ręki.
Subskrybuj
  • Promocje bankowe
  • blogbank.pl
  • Konferencje
  • Zgarnij premię
  • Rejestracja pojazdu
  • Kurs Dolara
  • Kurs Euro
  • Kursy walut
  • Dywidendy
  • Sesje elixir
  • Kredyt konsolidacyjny
  • Forex
  • Startup
  • Wibor
  • Biznes plan
  • Program pit
  • Pit 36
  • Pit 36L
  • Pit 28
  • Pit 11
  • Rozlicz pit 37
  • Ulgi i odliczenia podatkowe
  • rozliczenie najmu pit.pl
  • Notowania GPW
  • Orlen
  • PKO BP
  • Energa
  • WIG20
  • WIG30
  • Giełdy zagraniczne
  • Cena złota
  • Cena srebra
  • Cena ropy
  • Notowania surowców
Bonnier © 2026 Puls Biznesu
  • Serwis używa cookies
  • Polityka Prywatności
  • Ustawienia plików cookie