1. Lexlege
  2. System informacji prawnej
  3. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
  4. Rozdział 5. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Stan prawny aktualny na dzień: 

Dz.U.2026.0.199.t.j. - Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Przejdź do
Wersje aktu
Ucz się z ArslegePobierz PDF

Wersja obowiązująca

Rozdział 5. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych

Art.  51. Pojęcie funduszu ubezpieczeń społecznych

  • 1. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych jest państwowym funduszem celowym, powołanym w celu realizacji zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych.
  • 2. Dysponentem FUS jest Zakład.

Art.  52. Przychody funduszu ubezpieczeń społecznych

  • 1. Przychody FUS pochodzą:
    • 1) ze składek na ubezpieczenia społeczne, niepodlegających przekazaniu na rzecz otwartych funduszy emerytalnych;
    • 1a) ze środków rekompensujących kwoty składek przekazanych na rzecz otwartych funduszy emerytalnych;
    • 1b) z wpłat, o których mowa w art. 111c  ust. 1 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych;
    • 2) (uchylony)
    • 3) z wpłat z budżetu państwa oraz z innych instytucji, przekazanych na świadczenia, których wypłatę zlecono Zakładowi, z wyjątkiem świadczeń finansowanych z odrębnych rozdziałów budżetowych oraz wpłat z instytucji zagranicznych;
    • 4) z oprocentowania rachunku bankowego FUS;
    • 4a) z lokat dokonywanych w jednostki uczestnictwa funduszy rynku pieniężnego, o których mowa w art. 178  ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 1896, z późn. zm.);
    • 4b) z wpłat, o których mowa w art. 0_83 ust. 1 pkt 1 oraz art. 0_105 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych;
    • 5) z odsetek od nieterminowo regulowanych zobowiązań wobec FUS;
    • 6) ze zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, wraz z odsetkami;
    • 7) z dodatkowej opłaty, o której mowa w art. 24  ust. 1a, i z opłaty prolongacyjnej;
    • 8) z dotacji z budżetu państwa;
    • 9) ze środków FRD, o których mowa w art. 59 ;
    • 10) z innych tytułów.
  • 2. Składkę na ubezpieczenia społeczne zalicza się do przychodów FUS w miesiącu następującym po miesiącu, za który składka jest należna.
  • 3. (uchylony)
  • 4. Minister właściwy do spraw finansów publicznych przekazuje na rachunek bankowy Funduszu Ubezpieczeń Społecznych środki, o których mowa w ust. 1 pkt 1a, w terminie 3 dni po przedstawieniu przez Zakład wniosku zawierającego informacje o terminie i wysokości składek przekazanych na rzecz otwartych funduszy emerytalnych.

Art.  53. Dotacje i pożyczki dla funduszu ubezpieczeń społecznych

  • 1. W granicach określonych w ustawie budżetowej FUS może otrzymywać z budżetu państwa dotacje i nieoprocentowane pożyczki.
  • 2. Dotacje i pożyczki, o których mowa w ust. 1, mogą być przeznaczone na uzupełnienie środków na wypłaty świadczeń gwarantowanych przez państwo, jeżeli przychody przekazywane na rachunek bankowy FUS nie zapewniają pełnej i terminowej wypłaty świadczeń finansowanych z przychodów FUS. Dotacje mogą być przeznaczone także na rekompensatę składek przekazywanych na rzecz otwartych funduszy emerytalnych.
  • 3. Za zgodą ministra właściwego do spraw finansów publicznych FUS może zaciągać kredyty.

Art.  54. Przeznaczenie środków zgromadzonych w fus

  • Ze środków zgromadzonych w FUS finansowane są:
    • 1) wypłaty świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego oraz wypadkowego;
    • 2) wydatki na prewencję rentową;
    • 3) spłaty kredytów i pożyczek wraz z odsetkami, zaciąganych w celu wypłaty świadczeń z FUS;
    • 4) odsetki za nieterminowe wypłaty świadczeń;
    • 5) należności dla płatników składek, o których mowa w art. 3  ust. 2;
    • 6) wydatki związane z realizacją zadań, o których mowa w art. 52  ust. 1 pkt 3;
    • 7) (uchylony)
    • 8) odpis stanowiący przychód Zakładu, o którym mowa w art. 76  ust. 1 pkt 1;
    • 9) wydatki na pokrycie niedoboru środków niezbędnych do zapewnienia wypłat emerytur kapitałowych;
    • 10) emerytury kapitałowe, środki gwarantowane oraz jednorazowe wypłaty, ustalane ze składek zewidencjonowanych na subkoncie;
    • 11) środki, o których mowa w art. 22  ust. 4.

Art.  55. Fundusze w fus

  • 1. W ramach FUS wyodrębnia się fundusze:
    • 1) emerytalny, z którego są finansowane wypłaty emerytur i wydatki, o których mowa w art. 54  pkt 9 i 10;
    • 2) rentowy, z którego są finansowane:
      • a) wypłaty rent z tytułu niezdolności do pracy, rent szkoleniowych, rent rodzinnych, dodatków do rent rodzinnych dla sierot zupełnych, dodatków pielęgnacyjnych,
      • b) wypłaty emerytur przyznanych z urzędu zamiast rent z tytułu niezdolności do pracy osobom urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., które nie mają okresu składkowego i nieskładkowego wynoszącego co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn,
      • c) wypłaty zasiłków pogrzebowych,
      • d) świadczenia zlecone Zakładowi do wypłaty podlegające finansowaniu z budżetu państwa, a także
      • e) wydatki na prewencję rentową;
    • 3) chorobowy, z którego finansowane są świadczenia określone w odrębnych przepisach;
    • 4) wypadkowy, z którego finansowane są świadczenia określone w odrębnych przepisach, a także koszty prewencji wypadkowej określone w odrębnych przepisach.
    • 5) (uchylony)
  • 2. Dla funduszy, o których mowa w ust. 1 pkt 1–4, nie prowadzi się odrębnych rachunków bankowych.

Art.  56. Rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej oraz zasad lokowania środków fus

  • 1. (uchylony)
  • 2. (uchylony)
  • 3. (uchylony)
  • 4. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady gospodarki finansowej oraz zasady lokowania środków FUS, mając na względzie efektywność zarządzania i bezpieczeństwo środków.

Art.  57. Wysokość prewencji rentowej

  • W ustawie budżetowej określa się corocznie kwotę wydatków na prewencję rentową w wysokości do 0,4 % wydatków na świadczenia z ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego i wypadkowego, przewidzianych w planie finansowym FUS na dany rok budżetowy.