Prawo konsularne
Stan prawny aktualny na dzień:
Dz.U.2026.0.711.t.j. - Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. - Prawo konsularne
Zaloguj się, aby obserwować akt
Funkcja obserwowania aktów jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
Preambuła
Wersja obowiązująca
Rozdział 10. Zaświadczenia
Art. 102. Zaświadczenia konsula
- 1. Konsul wydaje zaświadczenie na wniosek strony.
- 2. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli:
- 1) przepis prawa polskiego wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego;
- 2) strona ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
- 3. Zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie czternastu dni od dnia złożenia wniosku.
Art. 103. Zaświadczenia potwierdzające określone fakty lub stan prawny
- W przypadkach określonych w art. 102 ust. 2 pkt 2 konsul wydaje zaświadczenie, jeżeli dotyczy ono urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego, które wynikają z wykazów, ewidencji, rejestrów prowadzonych przez niego bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.
Art. 104. Odmowa wydania zaświadczenia
- Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o jego wydanie następuje w drodze postanowienia.
Art. 105. Opłaty konsularne
- 1. Czynności wykonywane przez konsula, w tym przyjęcie i rozpatrzenie wniosku, podlegają opłatom konsularnym.
- 2. Opłaty konsularne wyraża się w euro.
- 3. Konsul pobiera opłaty konsularne w sprawach:
- 1) paszportowych;
- 2) dotyczących obywatelstwa polskiego;
- 3) wizowych, dotyczących udzielania cudzoziemcom zezwoleń na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego oraz innych dotyczących cudzoziemców;
- 4) związanych z wydawaniem zaświadczeń i zezwoleń;
- 5) związanych z uzyskiwaniem i przekazywaniem dokumentów;
- 6) legalizacyjnych, notarialnych i związanych ze sporządzaniem lub poświadczaniem tłumaczeń;
- 7) dotyczących stanu cywilnego;
- 8) z zakresu żeglugi morskiej i śródlądowej;
- 9) związanych z wydaniem uwierzytelnionych odpisów lub kopii z akt sprawy.
- 4. Konsul pobiera opłaty konsularne za szczególny sposób wykonywania czynności.
- 5. Opłaty konsularne pobierane przez konsula stanowią dochód budżetu państwa.
Art. 106. Uiszczanie opłaty konsularnej
- 1. Do uiszczenia opłaty konsularnej jest obowiązana strona, która składa wniosek o wykonanie czynności podlegającej opłacie.
- 2. Opłatę konsularną uiszcza się przed wykonaniem czynności.
Art. 107. Waluta pobieranej opłaty konsularnej
- 1. Opłatę konsularną pobiera się w walucie państwa przyjmującego.
- 2. W uzasadnionych przypadkach, o ile przemawiają za tym uwarunkowania w państwie przyjmującym, po uzyskaniu zgody ministra właściwego do spraw zagranicznych, opłatę konsularną można pobierać w innej walucie niż waluta państwa przyjmującego.
Art. 108. Zwrot opłaty konsularnej
- 1. Uiszczona opłata konsularna nie podlega zwrotowi, chyba że wykonanie czynności nie zostało jeszcze rozpoczęte, a strona zażądała zaniechania jej wykonania.
- 2. Nie zwraca się opłaty konsularnej za przyjęcie i rozpatrzenie wniosku.
Art. 109. Obniżenie wysokości lub odstąpienie od pobrania opłaty konsularnej
- 1. W wyjątkowych sytuacjach, na wniosek strony, konsul może pobrać opłatę konsularną w wysokości 25%, 50% albo 75% należnej opłaty albo odstąpić od jej pobrania.
- 2. Rozpatrując wniosek strony, konsul bierze pod uwagę sytuację materialną lub osobistą strony.
Art. 110. Przesłanki odstąpienia od pobrania lub obniżenia wysokości opłaty konsularnej
- 1. Konsul może odstąpić od pobrania opłaty konsularnej od funkcjonariuszy organizacji międzynarodowych oraz osobistości życia publicznego państwa przyjmującego, jak również członków przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych państw trzecich, zgodnie z uznanym zwyczajem międzynarodowym.
- 2. W indywidualnych przypadkach konsul może pobrać opłatę konsularną w wysokości, o której mowa w art. 109 ust. 1, lub odstąpić od jej pobrania, jeżeli służy to promocji języka polskiego, polskiej kultury, gospodarki, nauki, polskiego sportu, jak również promocji interesów w dziedzinie polityki zagranicznej, współpracy rozwojowej lub w innych dziedzinach ważnych z punktu widzenia interesu publicznego Rzeczypospolitej Polskiej albo jeżeli przemawiają za tym względy humanitarne.
Art. 111. Opłaty konsularne pobierane od obywateli innych państw
- 1. Jeżeli umowy międzynarodowe, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, lub uznane zwyczaje międzynarodowe w stosunkach z innymi państwami przewidują za niektóre czynności opłaty inne niż ustalone w przepisach wydanych na podstawie art. 118 albo zwolnienie od opłat, od obywateli tych państw pobiera się opłaty przewidziane w tych umowach międzynarodowych lub zgodne ze zwyczajem albo dokonuje się określonych czynności bezpłatnie.
- 2. Jeżeli państwo przyjmujące albo państwo trzecie pobiera od obywateli polskich opłaty wyższe od opłat ustalonych za czynności w przepisach wydanych na podstawie art. 118 lub pobiera opłaty za czynności, które nie podlegają opłatom na podstawie przepisów niniejszego działu, na zasadzie wzajemności od obywateli takiego państwa mogą być pobierane opłaty konsularne w takiej samej wysokości; mogą być także pobierane opłaty za czynności, które zgodnie z przepisami niniejszego działu nie podlegają opłatom konsularnym.
- 3. Pobieranie opłat konsularnych w wysokości, o której mowa w ust. 1 i 2, następuje za zgodą ministra właściwego do spraw zagranicznych.
Art. 112. Czynności nie podlegające opłatom konsularnym
- Nie podlegają opłatom konsularnym czynności wykonywane:
- 1) na rzecz obywateli polskich w sprawach:
- a) dotyczących ochrony przysługujących im praw w razie ich poważnego naruszenia przez władze państwa przyjmującego lub w związku z nieszczęśliwymi wypadkami lub innymi poważnymi zdarzeniami losowymi, których ofiarami stali się obywatele polscy,
- b) związanych z potwierdzeniem lub ustaleniem świadczeń z tytułu zaopatrzenia emerytalnego pracowników i ich rodzin, inwalidów wojennych i wojskowych, kombatantów oraz ich rodzin, z ubezpieczenia społecznego lub pomocy społecznej,
- c) roszczeń związanych z uporczywym, dyskryminacyjnym lub oszukańczym naruszaniem praw osób wykonujących pracę zarobkową bądź roszczeń o naprawienie szkód wynikłych z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej,
- d) związanych z ubieganiem się o status weterana działań poza granicami państwa albo status weterana poszkodowanego w działaniach poza granicami państwa oraz z korzystaniem z tego statusu;
- 2) na rzecz cudzoziemców, którym władze polskie udzieliły ochrony, w zakresie spraw związanych z ich przyjazdem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w rozumieniu ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r. poz. 680, z 2013 r. poz. 1650 oraz z 2014 r. poz. 1004);
- 3) na rzecz organów administracji publicznej w Rzeczypospolitej Polskiej oraz sądów i prokuratur;
- 4) w związku z wystąpieniem zdarzeń mogących powodować zagrożenie dla życia lub bezpieczeństwa obywateli polskich przebywających w okręgu konsularnym;
- 5) w związku z dochodzeniem roszczeń alimentacyjnych lub roszczeń z tytułu opieki nad małoletnimi lub ubezwłasnowolnionymi całkowicie obywatelami polskimi;
- 6) na podstawie:
- a) ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2014 r. poz. 1075), a także w sprawach odszkodowań i zadośćuczynienia za zbrodnie nazistowskie, komunistyczne i inne przestępstwa stanowiące zbrodnie przeciwko pokojowi, ludzkości lub zbrodnie wojenne, jak również za inne represje z motywów politycznych,
- b) ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1392);
- c) ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1138, z późn. zm.).
- 1) na rzecz obywateli polskich w sprawach:
Art. 113. Zwolnienie od opłaty konsularnej wniosku o wydanie wizy od członka rodziny obywatela ue
- 1. Nie pobiera się opłaty konsularnej za przyjęcie i rozpatrzenie wniosku o wydanie wizy od członka rodziny obywatela Unii Europejskiej w rozumieniu art. 2 pkt 4 w związku z pkt 3 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2025 r. poz. 1164 i 1794).
- 2. Nie pobiera się opłaty konsularnej za przyjęcie i rozpatrzenie wniosku o wydanie wizy oraz opłaty za ponowne rozpatrzenie wniosku o wydanie wizy złożonego przez małżonka obywatela polskiego, jego małoletniego bezpośredniego zstępnego lub małoletniego bezpośredniego zstępnego jego małżonka, jego bezpośredniego wstępnego lub bezpośredniego wstępnego jego małżonka, jeżeli wstępny lub zstępny pozostaje na utrzymaniu obywatela polskiego lub jego małżonka.
Art. 114. Zwolnienie od opłaty konsularnej wniosku o wydanie wizy dyplomatycznej lub służbowej
- Nie pobiera się opłaty konsularnej za przyjęcie i rozpatrzenie wniosku o wydanie wizy dyplomatycznej albo służbowej.
Art. 115. Odesłanie do przepisów rozporządzenia parlamentu europejskiego
- W sprawach pobierania opłat konsularnych za przyjęcie i rozpatrzenie wniosku o wydanie wizy jednolitej oraz w sprawach dotyczących kategorii osób zwolnionych od opłaty za przyjęcie i rozpatrzenie wniosku o wydanie wizy jednolitej stosuje się przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy (kodeks wizowy) (Dz. Urz. UE L 243 z 15.09.2009, str. 1, z późn. zm.) oraz postanowienia umów o ułatwieniach wizowych zawartych przez Unię Europejską z państwami trzecimi.
Art. 116. Pobieranie obniżonych opłat konsularnych za wydanie paszportu lub paszportu tymczasowego oraz zwolnienia z opłaty
- Do pobierania obniżonych opłat konsularnych za wydanie paszportu lub paszportu tymczasowego oraz zwolnień z opłaty stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (Dz. U. poz. 350).
Art. 117. Przedpłata na poczet wydatków konsula
- 1. Strona lub inny podmiot pokrywa udokumentowane wydatki konsula związane z wykonywaniem czynności.
- 2. Konsul pobiera przedpłatę na poczet wydatków w szczególności z tytułu:
- 1) opłat należnych organom administracji publicznej państwa przyjmującego lub organom wymiaru sprawiedliwości tego państwa;
- 2) kosztów wykonywania przez adwokatów, notariuszy, tłumaczy i biegłych oraz inne osoby, powierzonych im czynności, w tym niezbędnych kosztów podróży – w wysokości odpowiadającej stawkom obowiązującym w miejscu wykonania czynności, a w uzasadnionych przypadkach, za zgodą strony lub ministra właściwego do spraw zagranicznych – w wysokości odpowiadającej stawkom wynikającym z umów zawartych między osobami wykonującymi powierzone czynności i konsulem;
- 3) kosztów bankowych;
- 4) kosztów zlecanych przez stronę doręczeń dokumentów, w tym dokumentów paszportowych.
- 3. Konsul pobiera przedpłatę na poczet wydatków po ustaleniu ich wysokości, a przed ich faktycznym poniesieniem.
- 4. W razie wzrostu wydatków powyżej wysokości ustalonej w sposób określony w ust. 2 konsul wzywa stronę do wpłacenia różnicy, wyznaczając termin, którego niedochowanie powoduje wstrzymanie biegu sprawy. Z należności wniesionej na pokrycie wydatków przysługuje zwrot tylko części niewydatkowanej.
Art. 118. Rozporządzenie w sprawie opłat konsularnych
- Minister właściwy do spraw zagranicznych określi, w drodze rozporządzenia:
- 1) czynności wykonywane przez konsula podlegające opłatom konsularnym oraz wysokość tych opłat,
- 2) sposób przeliczania opłat konsularnych na walutę, w której opłata jest pobierana,
- 3) sposób pobierania, wnoszenia oraz dokonywania zwrotu opłat konsularnych,
- 4) sposób wnoszenia przedpłat na poczet wydatków ponoszonych przez konsula oraz zwrotu niewydatkowanej kwoty przedpłaty − z uwzględnieniem zróżnicowania wysokości opłat za wykonywane czynności oraz zwiększonych kosztów ich wykonywania za granicą oraz efektywnego pobierania opłat konsularnych oraz przedpłat na poczet wydatków.
Art. 119. Rozporządzenie w sprawie stosowania obniżonej wysokości opłat konsularnych
- 1. Dla określonej grupy interesantów urzędu konsularnego w państwie przyjmującym można określić obniżoną wysokość opłat konsularnych za poszczególne czynności.
- 2. Minister właściwy do spraw zagranicznych może określić, w drodze rozporządzenia:
- 1) państwo przyjmujące oraz grupę interesantów, od których opłaty konsularne będą pobierane w obniżonej wysokości;
- 2) wykaz czynności, za których wykonanie opłaty konsularne będą pobierane w obniżonej wysokości, oraz wysokość tych opłat;
- 3) termin, do którego opłaty konsularne będą pobierane w obniżonej wysokości, lub warunek, którego zaistnienie będzie skutkowało przywróceniem pobierania opłat w pełnej wysokości.
- 3. Wydając rozporządzenie, o którym mowa w ust. 2, minister właściwy do spraw zagranicznych bierze pod uwagę słuszny interes Rzeczypospolitej Polskiej wynikający z kierunków i celów polskiej polityki zagranicznej i uwzględnia także konieczność unikania nadmiernego uszczuplania dochodów budżetu państwa.
Art. 120. Konsul honorowy rp
- Konsulem honorowym Rzeczypospolitej Polskiej, zwanym dalej „konsulem honorowym”, może być obywatel polski lub cudzoziemiec stale zamieszkały w państwie przyjmującym, posiadający wysoki autorytet oraz dający rękojmię wykonywania działań zgodnie z interesami Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 121. Klasy konsulów honorowych
- Ustanawia się następujące klasy konsulów honorowych:
- 1) honorowy konsul generalny;
- 2) konsul honorowy;
- 3) wicekonsul honorowy;
- 4) honorowy agent konsularny.
Art. 122. Powoływanie i odwoływanie konsula honorowego
- 1. Konsula honorowego powołuje minister właściwy do spraw zagranicznych, na okres pięciu lat, na wniosek kierownika przedstawicielstwa dyplomatycznego Rzeczypospolitej Polskiej w państwie przyjmującym.
- 2. Minister właściwy do spraw zagranicznych może odwołać konsula honorowego przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 1.
Art. 123. Siedziba, właściwość miejscowa i zakres funkcji konsularnych konsula honorowego
- 1. Powołując konsula honorowego, minister właściwy do spraw zagranicznych wyznacza siedzibę i okręg konsularny, w którym konsul honorowy wykonuje funkcje konsularne, określa klasę konsula honorowego oraz zakres funkcji konsularnych.
- 2. Okręg konsularny, w którym konsul honorowy wykonuje funkcje konsularne, wchodzi w skład okręgu konsularnego konsula.
Art. 124. Zmiana zakresu funkcji konsularnych konsula honorowego
- Zakres funkcji konsularnych konsula honorowego może być zmieniany przez ministra właściwego do spraw zagranicznych za zgodą konsula honorowego.
Art. 125. Zgoda państwa przyjmującego na powołanie konsula honorowego
- Powołanie konsula honorowego wymaga zgody państwa przyjmującego.
Art. 126. Podległość służbowa konsula honorowego
- 1. Konsul honorowy podlega służbowo kierownikowi przedstawicielstwa dyplomatycznego Rzeczypospolitej Polskiej w państwie przyjmującym.
- 2. W zakresie wykonywania funkcji konsularnych konsul honorowy podlega właściwemu konsulowi.
- 3. Kierownik przedstawicielstwa dyplomatycznego Rzeczypospolitej Polskiej w państwie przyjmującym dokonuje rocznej oceny konsula honorowego po uzyskaniu opinii konsula, któremu konsul honorowy podlega.
Art. 127. Powołanie konsula honorowego na kolejny okres
- 1. Na wniosek kierownika przedstawicielstwa dyplomatycznego Rzeczypospolitej Polskiej w państwie przyjmującym i po uzyskaniu pozytywnej opinii konsula, któremu konsul honorowy podlega, minister właściwy do spraw zagranicznych może powołać konsula honorowego na kolejny okres pięciu lat.
- 2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, składa się nie później niż na trzy miesiące przed upływem okresu, na jaki został powołany konsul honorowy.
Art. 128. Zaprzestanie wykonywania funkcji konsularnych przez konsula honorowego
- Konsul honorowy przestaje wykonywać funkcje konsularne w przypadku:
- 1) cofnięcia zgody na jego działanie przez państwo przyjmujące;
- 2) przyjęcia przez ministra właściwego do spraw zagranicznych jego rezygnacji na piśmie;
- 3) upływu okresu, na jaki został on powołany;
- 4) jego odwołania.
Art. 129. Zakres podległości konsula honorowego wobec konsula
- Konsul honorowy wspiera konsula, któremu podlega, w zakresie:
- 1) ochrony praw i interesów Rzeczypospolitej Polskiej i jej obywateli w państwie przyjmującym;
- 2) rozwijania przyjaznych stosunków oraz współpracy między Rzecząpospolitą Polską a państwem przyjmującym;
- 3) umacniania więzi między Rzecząpospolitą Polską a obywatelami polskimi, osobami polskiego pochodzenia oraz osobami deklarującymi przynależność do Narodu Polskiego, zamieszkałymi w państwie przyjmującym;
- 4) rozwijania i pogłębiania współpracy gospodarczej, naukowej, technicznej oraz kulturalnej między Rzecząpospolitą Polską a państwem przyjmującym, jak również promocji polskiej gospodarki, nauki i kultury oraz języka polskiego;
- 5) udzielania pomocy konsularnej.
Art. 130. Współdziałanie konsula honorowego z innymi podmiotami
- 1. Konsul honorowy współdziała z kierownikiem przedstawicielstwa dyplomatycznego Rzeczypospolitej Polskiej w państwie przyjmującym oraz konsulem, któremu podlega, a w szczególności:
- 1) przedstawia do uzgodnienia roczne plany pracy;
- 2) informuje o ważnych sprawach i wydarzeniach związanych z jego działalnością;
- 3) informuje o przerwach w wykonywaniu funkcji konsularnych z powodu choroby, urlopu oraz ważnych spraw osobistych;
- 4) informuje o zatrudnionych pracownikach.
- 2. Konsul honorowy składa kierownikowi przedstawicielstwa dyplomatycznego Rzeczypospolitej Polskiej w państwie przyjmującym, za pośrednictwem konsula, któremu podlega, roczne sprawozdania z wykonywania funkcji konsularnych.
Art. 131. Wykonywanie funkcji konsularnych przez konsula honorowego
- 1. Konsul honorowy wykonuje funkcje konsularne w taki sposób, aby nie zachodził konflikt interesów między wykonywaniem funkcji konsularnych a jego działalnością.
- 2. Konsul honorowy przechowuje dokumenty dotyczące wykonywanych funkcji konsularnych oddzielnie od dokumentów dotyczących jego działalności zawodowej oraz jego dokumentów prywatnych.
Art. 132. Wyłączenie wobec konsula honorowego niektórych uprawnień
- 1. Konsul honorowy nie otrzymuje wynagrodzenia z tytułu wykonywania funkcji konsularnych.
- 2. Konsul honorowy nie nabywa uprawnień z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych określonych w przepisach prawa polskiego.
Art. 133. Wydatki konsula honorowego
- Konsul honorowy ponosi wydatki związane z wykonywaniem funkcji konsularnych, w tym koszty najmu, wyposażenia i utrzymania siedziby, zatrudnienia pracowników, opłaty eksploatacyjne i administracyjne oraz wydatki związane z korzystaniem z usług telekomunikacyjnych, kosztami przesyłek pocztowych, podatkami i innymi daninami publicznymi, do których ponoszenia konsul honorowy jest zobowiązany przez państwo przyjmujące.
Art. 135. Pobieranie przez konsula honorowego opłat konsularnych
- 1. W przypadku, o którym mowa w art. 134 , za wykonanie czynności konsul honorowy pobiera opłaty konsularne.
- 2. Pobrane opłaty konsularne konsul honorowy zalicza na poczet wydatków związanych z wykonywaniem funkcji konsularnych.
- 3. Opłaty konsularne pobierane przez konsula honorowego nie stanowią dochodu budżetu państwa.
Art. 136. Rejestr czynności wykonywanych przez konsula honorowego
- 1. Konsul honorowy prowadzi rejestr wykonywanych czynności oraz przetwarza dane osobowe w nim umieszczone.
- 2. Rejestr wykonywanych czynności jest prowadzony w systemie teleinformatycznym. Jeżeli jest to uzasadnione warunkami pracy konsula honorowego w państwie przyjmującym, rejestr może być prowadzony w postaci papierowej.
- 3. Konsul honorowy przekazuje prowadzony przez siebie rejestr wykonywanych czynności konsulowi, któremu podlega, po zaprzestaniu wykonywania funkcji konsularnych.
Art. 137. Obowiązki ministra w zakresie zapewnienia konsulowi honorowemu wykonywania jego funkcji
- 1. Minister właściwy do spraw zagranicznych zapewnia konsulowi honorowemu flagę i godło Rzeczypospolitej Polskiej oraz tablicę urzędową.
- 2. Minister właściwy do spraw zagranicznych zapewnia konsulowi honorowemu materiały promocyjne, informacyjne oraz inne, które uzna za niezbędne do wykonywania funkcji konsularnych.