Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Art. 16.

Finansowanie składek na ubezpieczenie emerytalne

• • 1. Składki na ubezpieczenia emerytalne:
    • 1) pracowników,
    • 2) osób wykonujących pracę nakładczą,
    • 3) członków spółdzielni,
    • 4) zleceniobiorców,
    • 5) posłów i senatorów,
    • 6) stypendystów sportowych,
    • 7) pobierających stypendium słuchaczy Krajowej Szkoły Administracji Publicznej im. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego,
    • 7a) otrzymujących stypendium doktoranckie doktorantów,
    • 8) osób wykonujących odpłatnie pracę, na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,
    • 9) osób współpracujących ze zleceniobiorcami,
    • 10) (uchylony)
    • 11) osób odbywających służbę zastępczą,
    • 12) członków rad nadzorczych – finansują z własnych środków, w równych częściach, ubezpieczeni i płatnicy składek.
  • 1a. Składki na ubezpieczenia emerytalne osób pobierających świadczenie szkoleniowe po ustaniu zatrudnienia finansują z własnych środków, w równych częściach, ubezpieczeni i płatnicy składek.
  • 1b. Składki na ubezpieczenia rentowe osób, o których mowa w ust. 1 i 1a, finansują z własnych środków, w wysokości 1,5% podstawy wymiaru ubezpieczeni i w wysokości 6,5% podstawy wymiaru płatnicy składek.
  • 1c. Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe osób świadczących pracę na podstawie umowy uaktywniającej określonej w ustawie, o której mowa w art. 6  ust. 2d, obliczone od podstawy, którą stanowi kwota nie wyższa niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie odrębnych przepisów, finansuje budżet państwa za pośrednictwem Zakładu.
  • 1d. Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe osób świadczących pracę na podstawie umowy uaktywniającej określonej w ustawie, o której mowa w art. 6  ust. 2d, obliczone od podstawy stanowiącej kwotę nadwyżki nad kwotą określoną w ust. 1c opłaca płatnik składek na zasadach określonych dla składek za zleceniobiorców.
  • 1e. W przypadku stwierdzenia nielegalnego zatrudnienia w rozumieniu art. 2  pkt 14 lit. a ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia lub zaniżenia podstawy wymiaru składek pracowników, składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe od wynagrodzenia z tytułu nielegalnego zatrudnienia oraz od części nieujawnionego wynagrodzenia nie obciążają ubezpieczonego i opłacane są w całości z własnych środków przez płatnika składek.
  • 2. Składki na ubezpieczenie chorobowe podlegających temu ubezpieczeniu osób, wymienionych w ust. 1 pkt 1–4, 7a–9 i 11 oraz w ust. 1c, finansują w całości, z własnych środków, sami ubezpieczeni.
  • 3. Składki na ubezpieczenie wypadkowe osób wymienionych w ust. 1 pkt 1 i 3–10, osób współpracujących z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność, bezrobotnych pobierających stypendium oraz osób pobierających stypendium finansują w całości, z własnych środków, płatnicy składek.
  • 4. Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe:
    • 1) osób prowadzących pozarolniczą działalność,
    • 2) osób, o których mowa w art. 7 ,
    • 3) marynarzy – finansują w całości, z własnych środków, sami ubezpieczeni.
  • 4a. Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe za miesiąc kalendarzowy objęty zwolnieniem z opłacenia składek, o których mowa w art. 17a , są finansowane w ramach dotacji z budżetu państwa do FUS, o której mowa w art. 53 .
  • 5. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe żołnierzy niezawodowych pełniących czynną służbę wojskową są finansowane z budżetu państwa z części, której dysponentem jest Minister Obrony Narodowej.
  • 5a. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, chorobowe i wypadkowe osób współpracujących finansuje w całości z własnych środków osoba prowadząca pozarolniczą działalność lub osoba fizyczna, o której mowa w art. 18  ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.
  • 6. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób rezygnujących z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem finansują w całości ośrodki pomocy społecznej, a w przypadku ich przekształcenia w centra usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych – centra usług społecznych.
  • 6a. (uchylony)
  • 6b. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób pobierających:
    • 1) świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych,
    • 2) zasiłek dla opiekuna na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – finansuje w całości wójt, burmistrz lub prezydent miasta.
  • 7. (uchylony)
  • 7a. (uchylony)
  • 8. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopach wychowawczych, osób, o których mowa w art. 6a  ust. 1, osób niepodejmujących zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o których mowa w art. 6c  ust. 1, lub osób pobierających zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego, oraz składki na ubezpieczenie emerytalne osób, o których mowa w art. 6b  ust. 1, finansuje w całości budżet państwa za pośrednictwem Zakładu.
  • 9. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bezrobotnych finansują w całości powiatowe urzędy pracy z Funduszu Pracy.
  • 9a. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób pobierających stypendium w okresie szkolenia, stażu i przygotowania zawodowego, kierowanych przez podmioty inne niż powiatowe urzędy pracy, finansują w całości, z własnych środków, podmioty kierujące.
  • 9b. (uchylony)
  • 9c. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób, o których mowa w art. 6  ust. 1 pkt 9c, finansują w całości powiatowe urzędy pracy z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
  • 10. Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe osób, o których mowa w art. 6  ust. 1 pkt 10 podlegających obowiązkowo tym ubezpieczeniom, finansują:
    • 1) duchowni – w wysokości 20 % składki oraz Fundusz Kościelny – w wysokości 80 % składki;
    • 2) Fundusz Kościelny – w wysokości 100 % składki za członków zakonów kontemplacyjnych klauzurowych, misjonarzy w okresach pracy na terenach misyjnych.
  • 10a. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe duchownych, o których mowa w art. 9  ust. 1a, finansuje Fundusz Kościelny, zgodnie z ust. 10 pkt 1, w części obliczonej od różnicy podstawy wymiaru składek określonej w art. 18  ust. 4 pkt 5 i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy.
  • 11. Składki na ubezpieczenia chorobowe, emerytalne i rentowe duchownych podlegających dobrowolnie tym ubezpieczeniom finansują w całości, z własnych środków, ubezpieczeni.
  • 12. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób, o których mowa w art. 6  ust. 1 pkt 20, finansuje w całości budżet państwa.
  • 12a. Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe osoby, o której mowa w art. 6  ust. 1 pkt 23, finansowane są w całości przez Kancelarię Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z budżetu państwa z części, której dysponentem jest Szef Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
  • 13. (uchylony)
  • 14. (uchylony)