Porysowany samochód, uszkodzony telefon, wybita szyba albo zniszczony sprzęt: takie sytuacje mogą oznaczać wykroczenie. Jednak w przypadku art. 124 Kodeksu wykroczeń samo ujawnienie szkody nie powoduje wszczęcia ścigania z art. 124 k.w. bez żądania pokrzywdzonego. Kluczowe znaczenie ma art. 124 § 3, który określa sposób ścigania tego wykroczenia.
Ten krótki przepis mówi jasno: ściganie następuje na żądanie pokrzywdzonego. Oznacza to, że organy ścigania nie prowadzą sprawy w taki sam sposób jak przy wykroczeniach ściganych z urzędu. Potrzebna jest decyzja osoby, której rzecz została zniszczona, uszkodzona albo stała się niezdatna do użytku.
Co oznacza art. 124 § 3 Kodeksu wykroczeń?
Art. 124 Kodeksu wykroczeń dotyczy umyślnego niszczenia, uszkadzania lub czynienia cudzej rzeczy niezdatną do użytku, jeżeli wartość szkody nie przekracza 800 zł. Przykładem może być porysowanie karoserii samochodu, zniszczenie drzwi, uszkodzenie roweru albo połamanie cudzej rzeczy.
Paragraf trzeci nie opisuje samego niszczenia mienia ani nie wskazuje kary. Jego zadaniem jest określenie, kto musi podjąć decyzję o rozpoczęciu ścigania.
W praktyce oznacza to, że policja lub inne uprawnione organy mogą zająć się sprawą, gdy osoba poszkodowana zażąda ścigania sprawcy.
Dlaczego potrzebne jest żądanie pokrzywdzonego?
Prawo zakłada, że przy niektórych drobniejszych naruszeniach własności to osoba poszkodowana powinna zdecydować, czy chce angażować organy ścigania.
Może zdarzyć się przecież, że właściciel uszkodzonej rzeczy nie chce prowadzić sporu, zna sprawcę i woli rozwiązać sprawę polubownie. Art. 124 § 3 daje mu możliwość podjęcia takiej decyzji.
Przykład: sąsiad podczas konfliktu celowo niszczy fragment ogrodzenia. Właściciel może zdecydować, czy chce złożyć żądanie ścigania.” Jeśli właściciel nie będzie chciał domagać się ścigania, postępowanie w sprawie wykroczenia z art. 124 co do zasady nie będzie prowadzone bez jego żądania.
Inna sytuacja wygląda inaczej: ktoś celowo niszczy zaparkowany samochód, a właściciel chce, aby sprawca poniósł odpowiedzialność. Wtedy może zgłosić sprawę i zażądać ścigania.
Jak zgłosić żądanie ścigania?
Osoba pokrzywdzona może poinformować odpowiednie organy, że chce ścigania sprawcy. Najczęściej odbywa się to podczas składania zawiadomienia na policji.
Ważne jest, aby jasno wskazać, że chodzi nie tylko o zgłoszenie zdarzenia, ale także o wolę pociągnięcia sprawcy do odpowiedzialności za wykroczenie.
Samo poinformowanie, że doszło do uszkodzenia rzeczy, może nie być wystarczające, jeśli przepis wymaga żądania pokrzywdzonego.
Czy bez żądania pokrzywdzonego sprawca uniknie kary?
Nie zawsze. Jeżeli osoba poszkodowana nie wystąpi z żądaniem ścigania, postępowanie dotyczące wykroczenia z art. 124 może nie zostać wszczęte. Jeśli jednak pokrzywdzony zdecyduje się działać i złoży odpowiednie żądanie, sprawa może być prowadzona.
Warto pamiętać, że art. 124 § 3 nie oznacza, że niszczenie cudzych rzeczy jest mniej poważne albo pozostaje bez konsekwencji. Przepis jedynie określa szczególną zasadę rozpoczęcia postępowania.
Jakie kary grożą za zniszczenie cudzej rzeczy?
Choć art. 124 § 3 dotyczy wyłącznie trybu ścigania, sama odpowiedzialność wynika z art. 124 § 1 Kodeksu wykroczeń. Za umyślne zniszczenie, uszkodzenie lub uczynienie cudzej rzeczy niezdatną do użytku grozi kara aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
Sąd może również orzec obowiązek naprawienia szkody. Oznacza to, że sprawca może zostać zobowiązany do zapłaty równowartości zniszczonej rzeczy albo przywrócenia jej do wcześniejszego stanu.
Przykładowo osoba, która celowo wybije szybę w cudzym aucie, może odpowiadać za wykroczenie, a dodatkowo zostać zobowiązana do pokrycia kosztów wymiany szyby.
Art. 124 § 3: mały przepis, duże znaczenie
Wiele osób kojarzy przepisy dotyczące niszczenia mienia głównie z pytaniem: „Jaka jest kara?”. Tymczasem równie ważne jest pytanie: „Czy pokrzywdzony chce ścigania sprawcy?”.
To właśnie reguluje art. 124 § 3 Kodeksu wykroczeń. Przepis pokazuje, że w niektórych sprawach dotyczących cudzej własności inicjatywa osoby poszkodowanej ma kluczowe znaczenie.
Dzięki temu prawo nie tylko chroni właściciela rzeczy, ale także daje mu wpływ na to, czy sprawa zakończy się postępowaniem przeciwko sprawcy.
UWAGA: Powyższy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny, edukacyjny i nie stanowi porady prawnej. W celu uzyskania wiążącej interpretacji i oceny Twojej indywidualnej sytuacji, skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.