Ustawa o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa

Art.  1. Zakres regulacji ustawy

• Ustawa określa organizację i zadania samorządów zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa, a także prawa i obowiązki członków tych samorządów.

Art.  2. Zawód architekta, inżyniera budownictwa, urbanisty

• 1. Wykonywanie zawodu architekta polega na współtworzeniu kultury przez projektowanie architektoniczne obiektów budowlanych, ich przestrzennego otoczenia oraz ich realizację, nadzorze nad procesem ich powstawania oraz na edukacji architektonicznej.
• 2. Wykonywanie zawodu inżyniera budownictwa polega na projektowaniu obiektów budowlanych, ich realizacji, nadzorze nad procesem ich powstawania, utrzymaniu tych obiektów oraz na edukacji w tym zakresie.
• 3. (uchylony).

Art.  3. Samorządy zawodowe

• 1. Samorząd zawodowy architektów tworzą członkowie zrzeszeni w izbie architektów.
• 2. Samorząd zawodowy inżynierów budownictwa tworzą członkowie zrzeszeni w izbie inżynierów budownictwa.

Art.  4. Niezależność samorządów zawodowych

• Samorząd zawodowy architektów oraz samorząd zawodowy inżynierów budownictwa, zwane dalej „samorządem zawodowym”, są niezależne w wykonywaniu swoich zadań i podlegają tylko przepisom prawa.

Art.  4a. Pojęcia państwa członkowskiego i obywateli państw członkowskich

• 1. Ilekroć w ustawie jest mowa o państwach członkowskich rozumie się przez to państwa członkowskie Unii Europejskiej, Konfederację Szwajcarską oraz państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
• 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelach państw członkowskich, rozumie się przez to obywateli państw członkowskich, o których mowa w ust. 1, a także:
  • 1) członków ich rodzin w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2021 r. poz. 1697);
  • 2) obywateli państw trzecich posiadających zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354, z późn. zm.);
  • 3) cudzoziemców posiadających status uchodźcy lub objętych ochroną uzupełniającą;
  • 4) cudzoziemców posiadających zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 114_159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
  • 5) obywateli państw trzecich, którzy ubiegają się o przyjęcie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu podjęcia pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji lub w celu mobilności długoterminowej posiadacza Niebieskiej Karty UE, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
  • 6) obywateli państw trzecich, którzy zostali przyjęci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celach innych niż wykonywanie pracy zgodnie z prawem Unii Europejskiej lub prawem krajowym i mają prawo do wykonywania pracy oraz posiadają dokument pobytowy wydany zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1030/2002 z dnia 13 czerwca 2002 r. ustanawiającym jednolity wzór dokumentów pobytowych dla obywateli państw trzecich (Dz. Urz. UE L 157 z 15.06.2002, str. 1, z późn. zm.), oraz obywateli państw trzecich, którzy zostali przyjęci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu wykonywania pracy zgodnie z prawem Unii Europejskiej lub prawem krajowym;
  • 7) obywateli państw trzecich posiadających zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 151  ust. 1, art. 151b  ust. 1, art. 157a  ust. 1 lub art. 157g  ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
  • 8) obywateli państw trzecich posiadających wizę krajową w celu odbycia studiów pierwszego stopnia, studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich albo kształcenia się w szkole doktorskiej, z adnotacją „student”, wizę krajową w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych, wizę krajową w celu odbycia stażu lub wizę krajową w celu udziału w programie wolontariatu europejskiego;
  • 9) obywateli państw trzecich przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej naukowca na warunkach określonych w art. 156b  ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
  • 10) obywateli państw trzecich przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z korzystaniem z mobilności studenta na warunkach określonych w art. 149b  ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.

Art.  5. Izba architektów i izba inzynierów budownictwa

• 1. Izba architektów zrzesza osoby, które:
  • 1) posiadają uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej, o której mowa w art. 14  ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą – Prawo budowlane”;
  • 2) posiadają uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń lub uprawnienia w zakresie odpowiadającym zakresowi tej specjalności uzyskane przed dniem wejścia w życie ustawy – Prawo budowlane;
  • 3) są obywatelami państw członkowskich, którzy nabyli kwalifikacje zawodowe do wykonywania działalności w budownictwie, równoznacznej wykonywaniu samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dziedzinie architektury, odpowiadające wymaganiom określonym w pkt 1 i 2 oraz posiadają odpowiednią decyzję o uznaniu kwalifikacji zawodowych.
• 2. Izba inżynierów budownictwa zrzesza osoby, które:
  • 1) posiadają uprawnienia budowlane w specjalnościach, o których mowa w art. 14  ust. 1 pkt 2–4 ustawy – Prawo budowlane;
  • 2) (uchylony)
  • 3) posiadają uprawnienia budowlane w zakresie odpowiadającym zakresowi specjalności, o której mowa w art. 14  ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane w zakresie określonym w art. 14  ust. 3 pkt 2–4 tej ustawy, lub specjalności, o których mowa w pkt 1, uzyskane przed dniem wejścia w życie ustawy – Prawo budowlane;
  • 4) są obywatelami państw członkowskich, którzy nabyli kwalifikacje zawodowe do wykonywania działalności w budownictwie, równoznacznej wykonywaniu samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiadające wymaganiom określonym w pkt 1 i 3 oraz posiadają odpowiednią decyzję o uznaniu kwalifikacji zawodowych.
• 3. (uchylony)
• 4. (uchylony)
• 5. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", wykaz dyplomów i innych dokumentów, wydawanych przez inne niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskie i potwierdzających posiadanie kwalifikacji do wykonywania zawodu architekta, o których mowa w ust. 1 pkt 3, oraz terminy, w których odbywało się kształcenie, uwzględniając obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa Unii Europejskiej dotyczące uznawania kwalifikacji zawodowych architektów.

Art.  6. Wpis na listę członków właściwej izby jako podstawa wykonywania samodzielnych funkcji

• 1. Prawo wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie przysługuje wyłącznie osobom wpisanym na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego.
• 2. Członek izby samorządu zawodowego podlega obowiązkowi ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody, które mogą wyniknąć w związku z wykonywaniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie.
• 3. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, po zasięgnięciu opinii Polskiej Izby Ubezpieczeń, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres ubezpieczenia obowiązkowego, o którym mowa w ust. 2, termin powstania obowiązku ubezpieczenia oraz minimalną sumę gwarancyjną, biorąc w szczególności pod uwagę specyfikę wykonywanego zawodu oraz zakres realizowanych zadań.

Art.  7. Osobowość prawna, statuty izb

• 1. Izba architektów oraz izba inżynierów budownictwa, zwane dalej „izbami”, mają osobowość prawną.
• 2. Działalność izb określają ich statuty.
• 3. Izby mogą prowadzić działalność gospodarczą, z wyłączeniem działalności polegającej na wykonywaniu usług w zakresie obsługi inwestycyjnej, projektowania architektonicznego lub konstrukcyjno-budowlanego, robót budowlanych oraz rzeczoznawstwa budowlanego.

Art.  8. Zadania samorządów zawodowych

• Do zadań samorządów zawodowych należy w szczególności:
  • 1) sprawowanie nadzoru nad należytym i sumiennym wykonywaniem zawodu przez członków izb;
  • 2) reprezentowanie i ochrona interesów zawodowych swoich członków;
  • 3) ustalanie zasad etyki zawodowej i nadzór nad jej przestrzeganiem;
  • 4) nadawanie i pozbawianie uprawnień budowlanych w specjalnościach, o których mowa w art. 14  ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, zwanych dalej „uprawnieniami budowlanymi”, uznawanie kwalifikacji zawodowych oraz nadawanie i pozbawianie tytułu rzeczoznawcy budowlanego;
  • 5) (uchylony);
  • 6) współdziałanie z organami administracji rządowej i organami samorządu terytorialnego oraz z innymi samorządami zawodowymi i stowarzyszeniami zawodowymi;
  • 7) (uchylony);
  • 8) współdziałanie w doskonaleniu kwalifikacji zawodowych architektów lub inżynierów budownictwa;
  • 9) zarządzanie majątkiem i działalnością gospodarczą samorządu zawodowego;
  • 10) prowadzenie postępowań w zakresie odpowiedzialności zawodowej i dyscyplinarnej członków samorządów zawodowych;
  • 11) opiniowanie projektów aktów normatywnych dotyczących architektury lub budownictwa;
  • 12) organizowanie i prowadzenie instytucji samopomocowych oraz innych form pomocy materialnej członkom samorządów zawodowych;
  • 13) prowadzenie list członków samorządów zawodowych;
  • 14) realizacja zadań statutowych.

Art.  8a. Uchylony

Art.  8b. Nadanie tytułu rzeczoznawcy budowlanego

• 1. Tytuł rzeczoznawcy budowlanego może być nadany osobie, która:
  • 1) korzysta w pełni z praw publicznych;
  • 2) posiada:
    • a) tytuł zawodowy magistra inżyniera, magistra inżyniera architekta, inżyniera lub inżyniera architekta,
    • b) uprawnienia budowlane bez ograniczeń,
    • c) co najmniej 10 lat praktyki w zakresie objętym rzeczoznawstwem,
    • d) znaczący dorobek praktyczny w zakresie objętym rzeczoznawstwem;
  • 3) jest członkiem właściwej izby samorządu zawodowego.
• 2. Właściwy organ samorządu zawodowego, na wniosek zainteresowanego, orzeka, w drodze decyzji, o nadaniu tytułu rzeczoznawcy budowlanego, określając zakres rzeczoznawstwa oraz okres do kiedy tytuł zachowuje ważność.
• 3. Podstawę podjęcia czynności rzeczoznawcy budowlanego stanowi dokonanie wpisu na listę rzeczoznawców budowlanych na podstawie decyzji, o której mowa w ust. 2.
• 4. Właściwy organ samorządu zawodowego orzeka, w drodze decyzji, o pozbawieniu tytułu rzeczoznawcy budowlanego na wniosek rzeczoznawcy lub w razie:
  • 1) pozbawienia praw publicznych;
  • 2) ukarania z tytułu odpowiedzialności zawodowej;
  • 3) nienależytego wykonywania czynności rzeczoznawcy budowlanego.
• 5. Skreślenie z listy rzeczoznawców budowlanych następuje:
  • 1) na podstawie ostatecznej decyzji o pozbawieniu tytułu rzeczoznawcy budowlanego;
  • 2) w razie śmierci rzeczoznawcy.

Art.  8c. Listy rzeczoznawców budowlanych

• 1. Krajowa Izba Architektów oraz Krajowa Izba Inżynierów Budownictwa prowadzą listy rzeczoznawców budowlanych, na których zamieszcza się następujące dane:
  • 1) imiona i nazwisko;
  • 2) adres zamieszkania;
  • 3) numer PESEL, a w przypadku braku numeru PESEL – numer paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość;
  • 4) informację o wykształceniu i posiadanych stopniach naukowych lub tytule naukowym;
  • 5) numer, datę i miejsce wydania decyzji;
  • 6) podstawę prawną wydania decyzji;
  • 7) numer, specjalność i zakres uprawnień budowlanych;
  • 8) informację o przynależności do właściwej okręgowej izby samorządu zawodowego;
  • 9) określenie zakresu rzeczoznawstwa;
  • 10) numer kancelaryjny;
  • 11) pozycję na liście;
  • 12) datę wpisu na listę;
  • 13) datę wykreślenia z listy;
  • 14) przyczynę wykreślenia z listy.
• 2. Udostępnieniu podlegają dane wymienione w ust. 1 pkt 1 i 5–13.

Art.  8d. Zasady przetwarzania danych osobowych przez izby samorządu zawodowego

• 1. W związku z przetwarzaniem przez właściwe organy krajowych i okręgowych izb samorządu zawodowego architektów i inżynierów budownictwa danych osobowych uzyskanych w toku realizacji zadań określonych w ustawie prawo, o którym mowa w art. 15  ust. 1 lit. g rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, z późn. zm.), przysługuje, jeżeli nie wpływa na ochronę praw i wolności osoby, od której dane pozyskano.
• 2. Właściwe organy krajowych i okręgowych izb samorządu zawodowego architektów i inżynierów budownictwa informują o ograniczeniu, o którym mowa w ust. 1, przy pierwszej czynności skierowanej do osoby, której dane dotyczą.
• 3. Dane osobowe, o których mowa w ust. 1, podlegają zabezpieczeniom zapobiegającym nadużyciom lub niezgodnemu z prawem dostępowi lub przekazaniu polegającym co najmniej na:
  • 1) dopuszczeniu do przetwarzania danych osobowych wyłącznie osób posiadających pisemne upoważnienie wydane przez administratora danych;
  • 2) pisemnym zobowiązaniu osób upoważnionych do przetwarzania danych osobowych do zachowania ich w poufności.

Art.  8e. Żądanie ograniczenia przetwarzania danych osobowych

• Wystąpienie z żądaniem, o którym mowa w art. 18  ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), nie wpływa na:
  • 1) prowadzenie postępowań kontrolnych;
  • 2) prowadzenie list oraz rejestru, o których mowa w art. 8c , art. 19  ust. 1 pkt 10 oraz art. 39 , w tym ich tworzenie, ewidencjonowanie i utrzymywanie oraz aktualizację i udostępnianie danych;
  • 3) postępowania w sprawach świadczenia usług transgranicznych, o których mowa w art. 20a ;
  • 4) uznawanie kwalifikacji zawodowych, o których mowa w art. 33a , art. 33d  i art. 33e ;
  • 5) prowadzenie postępowań dyscyplinarnych, o których mowa w rozdziale 5.

Art.  9. Jednostki organizacyjne samorządów zawodowych

• 1. Jednostkami organizacyjnymi samorządów zawodowych są:
  • 1) Krajowa Izba Architektów oraz Krajowa Izba Inżynierów Budownictwa, zwane dalej „Krajowymi Izbami”;
  • 2) okręgowe izby architektów oraz okręgowe izby inżynierów budownictwa, zwane dalej „okręgowymi izbami”.
• 2. Okręgowe izby tworzą ich członkowie, których przynależność powstaje z chwilą uzyskania wpisu na listę członków okręgowej izby właściwej według miejsca zamieszkania.

Art.  10. Warszawa jako siedziba krajowych izb

• 1. Siedzibą Krajowych Izb jest miasto stołeczne Warszawa.
• 2. Obszary działania okręgowych izb oraz ich siedziby ustalają właściwe Krajowe Izby, uwzględniając podział terytorialny państwa.

Art.  11. Stosowanie do postępowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego

• 1. Do postępowania w sprawach indywidualnych uregulowanych w ustawie, z wyjątkiem spraw dyscyplinarnych, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
• 2. Rozstrzygnięcia organów w sprawach indywidualnych podpisują wszyscy członkowie składu orzekającego organu.

Art.  12. Uchwały organów samorządów zawodowych

• 1. Uchwały organów samorządów zawodowych są przesyłane odpowiednio ministrowi właściwemu do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, w terminie 14 dni od dnia ich podjęcia.
• 2. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa może zaskarżyć, w terminie 30 dni od dnia otrzymania, uchwały organów okręgowych izb do właściwych organów Krajowych Izb, a uchwały organów Krajowych Izb do sądu administracyjnego.
• 3. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa może zwrócić się do właściwego Krajowego Zjazdu lub właściwej Krajowej Rady o podjęcie uchwały w określonej sprawie należącej do właściwości samorządu. Uchwała Krajowej Rady powinna być podjęta w terminie dwóch miesięcy, a uchwała Krajowego Zjazdu na najbliższym Zjeździe.

Art.  13. Czynne i bierne prawa wyborcze członka samorządu

• Członek samorządu zawodowego ma czynne i bierne prawo wyborcze.