Ustawa o referendum lokalnym

Art.  1. Zakres regulacji ustawy

• 1. Ustawa określa zasady i tryb przeprowadzania referendum lokalnego.
• 2. W zakresie nieuregulowanym w ustawie do referendum lokalnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1277 i 2418 oraz z 2023 r. poz. 497), z wyjątkiem art. 37e , art. 37f , art. 103aa  oraz art. 103ba .

Art.  2. Istota referendum lokalnego

• 1. W referendum lokalnym, zwanym dalej "referendum", mieszkańcy jednostki samorządu terytorialnego jako członkowie wspólnoty samorządowej wyrażają w drodze głosowania swoją wolę:
  • 1) w sprawie odwołania organu stanowiącego tej jednostki,
  • 2) co do sposobu rozstrzygania sprawy dotyczącej tej wspólnoty, mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki,
  • 3) w innych istotnych sprawach, dotyczących społecznych, gospodarczych lub kulturowych więzi łączących tę wspólnotę.
• 2. Przedmiotem referendum gminnego może być również:
  • 1) odwołanie wójta (burmistrza, prezydenta miasta),
  • 2) samoopodatkowanie się mieszkańców na cele publiczne mieszczące się w zakresie zadań i kompetencji organów gminy.
• 3. Referendum polega na udzieleniu na urzędowej karcie do głosowania pozytywnej lub negatywnej odpowiedzi na postawione pytanie lub pytania w zakresie spraw określonych w ust. 1 i 2 albo na dokonaniu wyboru pomiędzy zaproponowanymi wariantami.

Art.  3. Prawo udziału w referendum

• W referendum mają prawo brać udział osoby stale zamieszkujące na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego, posiadające czynne prawo wyborcze do organu stanowiącego tej jednostki.

Art.  4. Podmioty uprawnione do inicjatywy referendalnej

• Referendum przeprowadza się, z zastrzeżeniem art. 5  ust. 1, z inicjatywy organu stanowiącego danej jednostki samorządu terytorialnego lub na wniosek co najmniej:
  • 1) 10% uprawnionych do głosowania mieszkańców gminy albo powiatu;
  • 2) 5% uprawnionych do głosowania mieszkańców województwa.

Art.  5. Odwołanie organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego przed upływem kadencji

• 1. W sprawach odwołania organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego przed upływem kadencji rozstrzyga się wyłącznie w drodze referendum przeprowadzonego na wniosek mieszkańców, o którym mowa w art. 4 , podmioty uprawnione do inicjatywy referendalnej.
• 1a. Wniosek mieszkańców gminy, o którym mowa w ust. 1, może dotyczyć odwołania rady gminy i wójta (burmistrza, prezydenta miasta) albo odwołania jednego z tych organów.
• 1b. Referendum w sprawie odwołania wójta (burmistrza, prezydenta miasta) może być przeprowadzone także z inicjatywy rady gminy.
• 1c. Uchwała rady gminy o przeprowadzeniu referendum w sprawie odwołania wójta (burmistrza, prezydenta miasta) podejmowana jest w trybie art. 28a , uchwała w sprawie absolutorium dla wójta, albo art. 28b , referendum w sprawie odwołania wójta - przesłanki i tryb, ustawy, o której mowa w art. 6 , rodzaje referendów lokalnych, pkt 1.
• 2. Wniosek mieszkańców, o którym mowa w ust. 1 i 1a, może zostać złożony po upływie 10 miesięcy od dnia wyboru organu albo 10 miesięcy od dnia ostatniego referendum w sprawie jego odwołania i nie później niż na 8 miesięcy przed zakończeniem jego kadencji.

Art.  6. Rodzaje referendów lokalnych

• Referendum jest, odpowiednio do wspólnoty samorządowej, której spraw dotyczy:
  • 1) referendum gminnym w rozumieniu ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, 1572, 1907 i 1940);
  • 2) referendum powiatowym w rozumieniu ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 107 i 1907);
  • 3) referendum wojewódzkim w rozumieniu ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 566, 1907 i 1940).

Art.  7. Uchylony

Art.  8. Objaśnienie pojęć ustawowych

• Ilekroć w ustawie jest mowa o:
  • 1) jednostkach samorządu terytorialnego - rozumie się przez to także miasto stołeczne Warszawę;
  • 2) (uchylony)
  • 3) terytorialnych i obwodowych komisjach - rozumie się przez to, z zastrzeżeniem przepisów niniejszej ustawy, terytorialne i obwodowe komisje wyborcze w rozumieniu ustawy, o której mowa w art. 1  ust. 2.

Art.  8a. Niedopuszczalność zarządzenia referendum w niektórych terminach

• 1. Referendum nie zarządza się na dzień, na który zarządzone zostały wybory do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, wybory do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej, wybory do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego lub wybory wójtów (burmistrzów, prezydentów miast).
• 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy zarządzenia referendum na dzień, na który zarządzone zostały wybory uzupełniające do Senatu, przedterminowe, uzupełniające lub ponowne wybory do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego lub wybory do nowego organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, a także przedterminowe lub ponowne wybory wójta (burmistrza, prezydenta miasta).