Ustawa o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym

Art.  1. Zakres regulacji ustawy

• Ustawa reguluje sprawy związane z zachowaniem i rozwojem tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych, zachowaniem i rozwojem języka regionalnego, integracją obywatelską i społeczną osób należących do mniejszości narodowych i etnicznych, a także sposób realizacji zasady równego traktowania osób bez względu na pochodzenie etniczne oraz określa zadania i kompetencje organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego w zakresie tych spraw.

Art.  2. Ustawowe pojęcie mniejszości narodowej i etnicznej

• 1. Mniejszością narodową, w rozumieniu ustawy, jest grupa obywateli polskich, która spełnia łącznie następujące warunki:
  • 1) jest mniej liczebna od pozostałej części ludności Rzeczypospolitej Polskiej;
  • 2) w sposób istotny odróżnia się od pozostałych obywateli językiem, kulturą lub tradycją;
  • 3) dąży do zachowania swojego języka, kultury lub tradycji;
  • 4) ma świadomość własnej historycznej wspólnoty narodowej i jest ukierunkowana na jej wyrażanie i ochronę;
  • 5) jej przodkowie zamieszkiwali obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od co najmniej 100 lat;
  • 6) utożsamia się z narodem zorganizowanym we własnym państwie.
• 2. Za mniejszości narodowe uznaje się następujące mniejszości:
  • 1) białoruską;
  • 2) czeską;
  • 3) litewską;
  • 4) niemiecką;
  • 5) ormiańską;
  • 6) rosyjską;
  • 7) słowacką;
  • 8) ukraińską;
  • 9) żydowską.
• 3. Mniejszością etniczną, w rozumieniu ustawy, jest grupa obywateli polskich, która spełnia łącznie następujące warunki:
  • 1) jest mniej liczebna od pozostałej części ludności Rzeczypospolitej Polskiej;
  • 2) w sposób istotny odróżnia się od pozostałych obywateli językiem, kulturą lub tradycją;
  • 3) dąży do zachowania swojego języka, kultury lub tradycji;
  • 4) ma świadomość własnej historycznej wspólnoty etnicznej i jest ukierunkowana na jej wyrażanie i ochronę;
  • 5) jej przodkowie zamieszkiwali obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od co najmniej 100 lat;
  • 6) nie utożsamia się z narodem zorganizowanym we własnym państwie.
• 4. Za mniejszości etniczne uznaje się następujące mniejszości:
  • 1) karaimską;
  • 2) łemkowską;
  • 3) romską;
  • 4) tatarską.

Art.  3. Objaśnienie pojęć ustawowych

• Ilekroć w ustawie jest mowa o:
  • 1) mniejszościach - rozumie się przez to mniejszości narodowe i etniczne, o których mowa w art. 2 , ustawowe pojęcie mniejszości narodowej i etnicznej;
  • 2) języku mniejszości - rozumie się przez to własny język mniejszości narodowej lub etnicznej, o których mowa w art. 2 , ustawowe pojęcie mniejszości narodowej i etnicznej;
  • 3) integracji społecznej – rozumie się przez to działania na rzecz poprawy ważnych aspektów życia społecznego osób należących do mniejszości, w szczególności warunków bytowych oraz dostępu do systemu oświaty, rynku pracy, systemu zabezpieczenia społecznego, a także opieki zdrowotnej.

Art.  4. Prawa osób należących do mniejszości narodowej i etnicznej

• 1. Każda osoba należąca do mniejszości ma prawo do swobodnej decyzji o traktowaniu jej jako osoby należącej bądź też nienależącej do mniejszości, a wybór taki lub korzystanie ze związanych z tym wyborem praw nie pociąga za sobą jakichkolwiek niekorzystnych skutków.
• 2. Nikt nie może być obowiązany, inaczej niż na podstawie ustawy, do ujawnienia informacji o własnej przynależności do mniejszości lub ujawnienia swojego pochodzenia, języka mniejszości lub religii.
• 3. Nikt nie może być obowiązany do udowodnienia własnej przynależności do danej mniejszości.
• 4. Osoby należące do mniejszości mogą korzystać z praw i wolności wynikających z zasad zawartych w niniejszej ustawie indywidualnie, jak też wspólnie z innymi członkami swojej mniejszości.

Art.  5. Zakaz stosowania środków w celu asymilacji wbrew woli osób mniejszości narodowych lub etnicznych

• 1. Zabrania się stosowania środków mających na celu asymilację osób należących do mniejszości, jeżeli środki te są stosowane wbrew ich woli.
• 2. Zabrania się stosowania środków mających na celu zmianę proporcji narodowościowych lub etnicznych na obszarach zamieszkałych przez mniejszości.

Art.  6. Zakaz dyskryminacji z powodu przynależności do mniejszości narodowej lub etnicznej

• 1. Zabrania się dyskryminacji wynikającej z przynależności do mniejszości.
• 2. Organy władzy publicznej są obowiązane podejmować odpowiednie środki w celu:
  • 1) popierania pełnej i rzeczywistej równości w sferze życia ekonomicznego, społecznego, politycznego i kulturalnego pomiędzy osobami należącymi do mniejszości a osobami należącymi do większości;
  • 2) ochrony osób, które są obiektem dyskryminacji, wrogości lub przemocy, będących skutkiem ich przynależności do mniejszości;
  • 3) umacniania dialogu międzykulturowego.

Art.  7. Pisownia imion i nazwisk osób należących do mniejszości narodowej, transliteracja

• 1. Osoby należące do mniejszości mają prawo do używania i pisowni swoich imion i nazwisk zgodnie z zasadami pisowni języka mniejszości, w szczególności do rejestracji w aktach stanu cywilnego i dokumentach tożsamości.
• 2. Imiona i nazwiska osób należących do mniejszości zapisane w alfabecie innym niż alfabet łaciński podlegają transliteracji.
• 3. Minister właściwy do spraw administracji publicznej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych określi, w drodze rozporządzenia, sposób transliteracji, o której mowa w ust. 2, uwzględniając zasady pisowni języka mniejszości.

Art.  8. Prawo do swobodnego posługiwania się językiem mniejszości

• Osoby należące do mniejszości mają w szczególności prawo do:
  • 1) swobodnego posługiwania się językiem mniejszości w życiu prywatnym i publicznie;
  • 2) rozpowszechniania i wymiany informacji w języku mniejszości;
  • 3) zamieszczania w języku mniejszości informacji o charakterze prywatnym;
  • 4) nauki języka mniejszości lub w języku mniejszości.

Art.  9. Język mniejszości jako język pomocniczy

• 1. Przed organami gminy, obok języka urzędowego, może być używany, jako język pomocniczy, język mniejszości.
• 2. Język pomocniczy może być używany jedynie w gminach, w których liczba mieszkańców gminy należących do mniejszości, której język ma być używany jako język pomocniczy, jest nie mniejsza niż 20 % ogólnej liczby mieszkańców gminy i które zostały wpisane do Urzędowego Rejestru Gmin, w których używany jest język pomocniczy, zwanego dalej "Urzędowym Rejestrem".
• 3. Możliwość używania języka pomocniczego oznacza, że osoby należące do mniejszości, z zastrzeżeniem ust. 5, mają prawo do:
  • 1) zwracania się do organów gminy w języku pomocniczym w formie pisemnej lub ustnej;
  • 2) uzyskiwania, na wyraźny wniosek, odpowiedzi także w języku pomocniczym w formie pisemnej lub ustnej.
• 4. Dopuszcza się wniesienie podania w języku pomocniczym. Wniesienie podania w języku pomocniczym nie stanowi braku powodującego pozostawienie podania bez rozpoznania.
• 5. Procedura odwoławcza odbywa się wyłącznie w języku urzędowym.
• 6. Nikt nie może uchylić się od wykonania zgodnego z prawem polecenia lub orzeczenia wydanego w języku urzędowym, jeżeli okoliczności wymagają niezwłocznego jego wykonania, aby mogło osiągnąć swój cel.
• 7. Wątpliwości rozstrzygane są na podstawie dokumentu sporządzonego w języku urzędowym.

Art.  10. Tryb wpisu gminy do urzędowego rejestru gmin, w których używany jest język pomocniczy

• 1. Wpisu do Urzędowego Rejestru dokonuje prowadzący Urzędowy Rejestr minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, na podstawie wniosku rady gminy.
• 2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, powinien zawierać w szczególności dane urzędowe dotyczące liczby mieszkańców gminy, w tym liczby mieszkańców należących do mniejszości, której język ma być używany jako język pomocniczy, oraz uchwałę rady gminy o wyrażeniu zgody na wprowadzenie języka pomocniczego wraz ze wskazaniem języka mniejszości, który ma być językiem pomocniczym.
• 3. Przed dokonaniem wpisu do Urzędowego Rejestru minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych weryfikuje wniosek, o którym mowa w ust. 1. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych może odmówić dokonania wpisu do Urzędowego Rejestru, jeżeli wniosek nie spełnia wymogów określonych w ust. 2.
• 4. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych odmawia dokonania wpisu do Urzędowego Rejestru, jeżeli liczba mieszkańców gminy należących do mniejszości, której język ma być używany jako język pomocniczy, jest mniejsza niż 20 % ogólnej liczby mieszkańców tej gminy.
• 5. Na odmowę dokonania wpisu do Urzędowego Rejestru radzie gminy przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
• 6. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych na wniosek rady gminy wykreśla gminę z Urzędowego Rejestru.
• 7. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych określi, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, w drodze rozporządzenia, sposób prowadzenia Urzędowego Rejestru oraz wzór wniosku, o którym mowa w ust. 1, uwzględniając w szczególności dane pozwalające na jednoznaczną identyfikację gminy (nazwa województwa, nazwa powiatu, nazwa gminy) oraz informacje, o których mowa w ust. 2.

Art.  11. Dodatek z tytułu znajomości języka pomocniczego

• 1. W gminie wpisanej do Urzędowego Rejestru pracownikom zatrudnionym w urzędzie gminy, w jednostkach pomocniczych gminy oraz w gminnych jednostkach i zakładach budżetowych może być przyznany dodatek z tytułu znajomości języka pomocniczego obowiązującego na terenie tej gminy. Zasady przyznawania dodatku oraz jego wysokość określają przepisy dotyczące zasad wynagradzania pracowników samorządowych.
• 2. Znajomość języka pomocniczego potwierdza dyplom, zaświadczenie lub certyfikat.
• 3. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych określi, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw oświaty i wychowania, w drodze rozporządzenia, wykaz dyplomów, zaświadczeń lub certyfikatów, o których mowa w ust. 2, uwzględniając wszystkie języki mniejszości.

Art.  12. Używanie dodatkowych nazw miejsc, obiektów i ulic w języku mniejszości

• 1. Dodatkowe tradycyjne nazwy w języku mniejszości mogą być używane obok:
  • 1) urzędowych nazw miejscowości i obiektów fizjograficznych,
  • 2) nazw ulic - ustalonych w języku polskim na podstawie odrębnych przepisów.
• 2. Dodatkowe nazwy, o których mowa w ust. 1, mogą być używane jedynie na obszarze gmin wpisanych do prowadzonego przez ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości, zwanego dalej "Rejestrem gmin". Wpisu do Rejestru gmin dokonuje minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych na wniosek rady gminy, na której obszarze nazwy te mają być używane, z zastrzeżeniem ust. 7 i art. 13  ust. 1-7.
• 3. Dodatkowe nazwy, o których mowa w ust. 1, nie mogą nawiązywać do nazw z okresu 1933-1945, nadanych przez władze Trzeciej Rzeszy Niemieckiej lub Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich.
• 4. Dodatkowe nazwy, o których mowa w ust. 1, mogą być wprowadzone na terenie całej gminy lub w poszczególnych miejscowościach.
• 5. Dodatkowe nazwy, o których mowa w ust. 1, umieszczane są po nazwie w języku polskim i nie mogą być stosowane samodzielnie.
• 6. Ustalenie dodatkowej nazwy w języku mniejszości następuje zgodnie z zasadami pisowni tego języka.
• 7. Dodatkowa nazwa miejscowości lub obiektu fizjograficznego w języku mniejszości może być ustalona na wniosek rady gminy, jeżeli:
  • 1) liczba mieszkańców gminy należących do mniejszości jest nie mniejsza niż 20 % ogólnej liczby mieszkańców tej gminy lub, w przypadku miejscowości zamieszkanej, za ustaleniem dodatkowej nazwy miejscowości w języku mniejszości opowiedziała się w konsultacjach, przeprowadzonych w trybie określonym w art. 5a  ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 i 1436), ponad połowa mieszkańców tej miejscowości biorących udział w konsultacjach;
  • 2) wniosek rady gminy uzyskał pozytywną opinię Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych, utworzonej na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1443).
• 8. Do ustalania dodatkowych nazw ulic w języku mniejszości zastosowanie mają przepisy ustawy, o której mowa w ust. 7 pkt 1.

Art.  13. Wniosek o wpis gminy do urzędowego rejestru gmin, w których używany jest język pomocniczy

• 1. Rada gminy przedstawia wniosek, o którym mowa w art. 12 , używanie dodatkowych nazw miejsc, obiektów i ulic w języku mniejszości narodowej, ust. 7, na wniosek mieszkańców gminy należących do mniejszości lub z inicjatywy własnej. W przypadku wniosku dotyczącego nazwy miejscowości zamieszkanej, rada gminy jest obowiązana uprzednio przeprowadzić w tej sprawie konsultacje z mieszkańcami tej miejscowości, w trybie określonym w art. 5a , konsultacje z mieszkańcami - tryb i warunki, ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.
• 2. Rada gminy przedstawia wniosek, o którym mowa w art. 12 , używanie dodatkowych nazw miejsc, obiektów i ulic w języku mniejszości narodowej, ust. 7, ministrowi właściwemu do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych za pośrednictwem wojewody.
• 3. Wniosek, o którym mowa w art. 12 , używanie dodatkowych nazw miejsc, obiektów i ulic w języku mniejszości narodowej, ust. 7, powinien zawierać:
  • 1) uchwałę rady gminy w sprawie ustalenia dodatkowej nazwy miejscowości lub obiektu fizjograficznego;
  • 2) prawidłowe brzmienie urzędowej nazwy miejscowości lub obiektu fizjograficznego w języku polskim;
  • 3) w przypadku obiektu fizjograficznego - opinie zarządów województw, na których terenie obiekt się znajduje;
  • 4) proponowane brzmienie nazwy dodatkowej w języku mniejszości;
  • 5) omówienie wyników konsultacji, o których mowa w ust. 1 i w art. 12 , używanie dodatkowych nazw miejsc, obiektów i ulic w języku mniejszości narodowej, ust. 7 pkt 1;
  • 6) informację o kosztach finansowych wprowadzenia proponowanej zmiany.
• 4. Wymóg zasięgnięcia opinii uznaje się za spełniony w przypadku niewyrażenia opinii, o których mowa w ust. 3 pkt 3, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wystąpienia o opinię.
• 5. Wojewoda jest obowiązany przekazać ministrowi właściwemu do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych wniosek, o którym mowa w art. 12 , używanie dodatkowych nazw miejsc, obiektów i ulic w języku mniejszości narodowej, ust. 7, nie później niż w ciągu 30 dni od dnia jego otrzymania, dołączając swoją opinię. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych przekazuje Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych wniosek do zaopiniowania. Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych przedstawia ministrowi właściwemu do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych swoją opinię, za pośrednictwem ministra właściwego do spraw administracji publicznej, niezwłocznie po zapoznaniu się z wnioskiem.
• 6. Dodatkową nazwę miejscowości lub obiektu fizjograficznego w języku mniejszości uważa się za ustaloną, jeżeli została wpisana do Rejestru gmin.
• 7. Wpisu, o którym mowa w ust. 6, dokonuje minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, po uzyskaniu pozytywnej opinii Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych.
• 8. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych odmówi wpisania do Rejestru gmin dodatkowej nazwy miejscowości lub obiektu fizjograficznego w języku mniejszości lub wykreśli nazwę z tego Rejestru, jeżeli będzie nawiązywała do nazwy z okresu 1933-1945, nadanej przez władze Trzeciej Rzeszy Niemieckiej lub Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich.
• 9. Na odmowę dokonania wpisu, o którym mowa w ust. 6, i na wykreślenie, o którym mowa w ust. 8, radzie gminy przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
• 10. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, określi, w drodze rozporządzenia, wzory wniosków rady gminy:
  • 1) o wpisanie gminy do Rejestru gmin,
  • 2) o ustalenie dodatkowej nazwy miejscowości lub obiektu fizjograficznego w języku mniejszości - biorąc pod uwagę szczegółowy zakres informacji umieszczanych w Rejestrze gmin.
• 11. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, określi, w drodze rozporządzenia, sposób prowadzenia Rejestru gmin oraz szczegółowy zakres informacji umieszczanych w tym Rejestrze, uwzględniając określenie województwa i powiatu, na których obszarze położona jest gmina, nazwę gminy, urzędową nazwę miejscowości lub obiektu fizjograficznego oraz dodatkową nazwę w języku mniejszości.
• 12. Minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych i ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, określi, w drodze rozporządzenia, szczegóły dotyczące umieszczania na znakach i tablicach dodatkowych nazw w języku mniejszości, uwzględniając w szczególności wielkość i styl czcionki nazw w języku polskim i w języku mniejszości.

Art.  14. Pojęcie liczby mieszkańców gminy należących do mniejszości

• Przez liczbę mieszkańców gminy należących do mniejszości, o której mowa w art. 9 , język mniejszości jako język pomocniczy, ust. 2, art. 10 , tryb wpisu gminy do Urzędowego Rejestru Gmin, w których używany jest język pomocniczy, ust. 4 i art. 12 , używanie dodatkowych nazw miejsc, obiektów i ulic w języku mniejszości, ust. 7 pkt 1, należy rozumieć liczbę urzędowo ustaloną jako wynik ostatniego spisu powszechnego.

Art.  15. Finansowanie kosztów wprowadzenia i używania języka pomocniczego oraz dodatkowych nazw

• 1. Koszty związane z wprowadzeniem i używaniem na obszarze gminy języka pomocniczego oraz koszty związane z wprowadzeniem dodatkowych nazw, o których mowa w art. 12 , używanie dodatkowych nazw miejsc, obiektów i ulic w języku mniejszości narodowej, ust. 1, w języku mniejszości ponosi, z zastrzeżeniem ust. 2, budżet gminy.
• 2. Koszty związane z wymianą tablic informacyjnych, wynikającą z ustalenia dodatkowej nazwy miejscowości lub obiektu fizjograficznego w języku mniejszości, ponosi budżet państwa.

Art.  16. Zarządzenie tłumaczenia niniejszej ustawy na języki mniejszości

• Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych zarządza tłumaczenie niniejszej ustawy na języki mniejszości.

Art.  17. Odesłanie do przepisów ustawy o systemie oświaty

• Realizacja prawa osób należących do mniejszości do nauki języka mniejszości lub w języku mniejszości, a także prawa tych osób do nauki historii i kultury mniejszości odbywa się na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r. poz. 881 i 1019).

Art.  18. Obowiązki organów władzy publicznej

• 1. Organy władzy publicznej są obowiązane podejmować odpowiednie środki w celu wspierania:
  • 1) działalności zmierzającej do ochrony, zachowania i rozwoju tożsamości kulturowej mniejszości;
  • 2) integracji obywatelskiej i społecznej.
• 2. Środkami, o których mowa w ust. 1, mogą być w szczególności dotacje celowe lub podmiotowe na:
  • 1) działalność instytucji kulturalnych, ruchu artystycznego i twórczości mniejszości oraz imprez artystycznych mających istotne znaczenie dla kultury mniejszości;
  • 2) inwestycje służące zachowaniu tożsamości kulturowej mniejszości;
  • 3) wydawanie książek, czasopism, periodyków i druków ulotnych w językach mniejszości lub w języku polskim, w postaci drukowanej oraz w innych technikach zapisu obrazu i dźwięku;
  • 4) wspieranie programów telewizyjnych i audycji radiowych realizowanych przez mniejszości;
  • 5) ochronę miejsc związanych z kulturą mniejszości;
  • 6) działalność świetlicową;
  • 7) prowadzenie bibliotek oraz dokumentacji życia kulturalnego i artystycznego mniejszości;
  • 8) edukację dzieci i młodzieży realizowaną w różnych formach;
  • 9) propagowanie wiedzy o mniejszościach;
  • 10) inne zadania zmierzające do osiągnięcia celów, o których mowa w ust. 1, w szczególności realizowane w ramach programów wieloletnich.
• 3. Dotacje, o których mowa w ust. 2, przyznawane z części budżetu państwa, której dysponentem jest minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, mogą być udzielane z pominięciem otwartego konkursu ofert. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych corocznie ogłasza zasady postępowania w sprawach dotyczących udzielania dotacji, o których mowa w ust. 2. Przepisy art. 14 -18 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 oraz z 2004 r. Nr 64, poz. 593, Nr 116, poz. 1203 i Nr 210, poz. 2135) stosuje się odpowiednio.
• 3a. Łączna kwota dotacji przyznanych w kolejnych latach na dofinansowanie inwestycji, o których mowa w ust. 2 pkt 2, niepochodzących z budżetu Unii Europejskiej, nie może być wyższa niż 90 % planowanej wartości kosztorysowej inwestycji.
• 3b. Jednostki samorządu terytorialnego mogą otrzymywać dotacje celowe z budżetu państwa na realizację zadań zmierzających do osiągnięcia celów, o których mowa w ust. 1.
• 4. Środkami, o których mowa w ust. 1, mogą być również środki przekazywane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego organizacjom lub instytucjom, realizującym zadania służące ochronie, zachowaniu i rozwojowi tożsamości kulturowej mniejszości lub integracji obywatelskiej lub społecznej.
• 5. Dotacje podmiotowe, o których mowa w ust. 2, mogą otrzymywać organizacje mniejszości lub mające istotne znaczenie dla kultury mniejszości instytucje kulturalne. Przepis art. 122 , treść załączników do ustawy, ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) stosuje się odpowiednio.

Art.  19. Pojęcie języka regionalnego

• 1. Za język regionalny w rozumieniu ustawy, zgodnie z Europejską Kartą Języków Regionalnych lub Mniejszościowych, uważa się język, który:
  • 1) jest tradycyjnie używany na terytorium danego państwa przez jego obywateli, którzy stanowią grupę liczebnie mniejszą od reszty ludności tego państwa;
  • 2) różni się od oficjalnego języka tego państwa; nie obejmuje to ani dialektów oficjalnego języka państwa, ani języków migrantów.
• 2. Językiem regionalnym w rozumieniu ustawy jest język kaszubski. Przepisy art 7-15 stosuje się odpowiednio, z tym że przez liczbę mieszkańców gminy, o której mowa w art. 14 , należy rozumieć liczbę osób posługujących się językiem regionalnym, urzędowo ustaloną jako wynik ostatniego spisu powszechnego.

Art.  20. Wspieranie działalności dla zachowania i rozwoju języka regionalnego

• 1. Realizacja prawa osób posługujących się językiem, o którym mowa w art. 19 , do nauki tego języka lub w tym języku odbywa się na zasadach i w trybie określonych w ustawie wymienionej w art. 17 .
• 2. Organy władzy publicznej są obowiązane podejmować odpowiednie środki w celu wspierania działalności zmierzającej do zachowania i rozwoju języka, o którym mowa w art. 19 . Przepisy art. 18  ust. 2, 3 i 3a oraz ust. 5 stosuje się odpowiednio.
• 3. Środkami, o których mowa w ust. 2, mogą być również środki przekazywane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego organizacjom lub instytucjom, realizującym zadania służące zachowaniu i rozwojowi języka, o którym mowa w art. 19 .

Art.  21. Zadania organu administracji rządowej w sprawach objętych ustawą

• 1. Organem administracji rządowej w sprawach objętych ustawą jest minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.
• 2. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych w szczególności:
  • 1) sprzyja realizacji praw i potrzeb mniejszości poprzez podejmowanie działań na rzecz mniejszości i inicjowanie programów dotyczących:
    • a) zachowania i rozwoju tożsamości, kultury i języka mniejszości,
    • b) realizacji zasady równego traktowania osób bez względu na pochodzenie etniczne,
    • c) integracji obywatelskiej i społecznej;
  • 2) współdziała z właściwymi organami w zakresie przeciwdziałania naruszaniu praw mniejszości;
  • 3) dokonuje analiz i ocen sytuacji prawnej i społecznej mniejszości, w tym w zakresie realizacji zasady, o której mowa w pkt 1 lit. b;
  • 4) upowszechnia wiedzę na temat mniejszości oraz ich kultury, a także inicjuje badania nad sytuacją mniejszości, w tym w zakresie dyskryminacji, o której mowa w art. 6 , zakaz dyskryminacji z powodu przynależności do mniejszości narodowej lub etnicznej, ust. 1, jej przejawów oraz metod i strategii przeciwdziałania jej występowaniu;
  • 5) podejmuje działania na rzecz zachowania i rozwoju języka, o którym mowa w art. 19 , pojęcie języka regionalnego.

Art.  22. Zadania wojewody na rzecz mniejszości narodowych i etnicznych

• 1. Do zadań wojewody należy:
  • 1) koordynowanie na obszarze województwa działań organów administracji rządowej, realizujących zadania na rzecz mniejszości;
  • 2) podejmowanie działań na rzecz respektowania praw mniejszości i przeciwdziałanie naruszaniu tych praw i dyskryminacji osób należących do mniejszości;
  • 3) podejmowanie działań na rzecz rozwiązywania problemów mniejszości;
  • 4) podejmowanie działań na rzecz respektowania praw osób posługujących się językiem, o którym mowa w art. 19 .
• 2. W celu realizacji zadań, o których mowa w ust. 1, wojewoda współdziała z organami samorządu terytorialnego i organizacjami społecznymi, w szczególności z organizacjami mniejszości, oraz opiniuje programy na rzecz mniejszości, a także zachowania i rozwoju języka, o którym mowa w art. 19 , realizowane na terenie danego województwa.
• 3. Wojewoda może ustanowić pełnomocnika do spraw mniejszości narodowych i etnicznych. Przepisu art. 18  ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2025 r. poz. 428) nie stosuje się.

Art.  23. Komisja wspólna rządu i mniejszości narodowych i etnicznych

• 1. Tworzy się Komisję Wspólną Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych jako organ opiniodawczo-doradczy Prezesa Rady Ministrów, zwaną dalej "Komisją Wspólną".
• 2. Do zadań Komisji Wspólnej należy:
  • 1) wyrażanie opinii w sprawach realizacji praw i potrzeb mniejszości, w tym ocena sposobu realizacji tych praw oraz formułowanie propozycji w zakresie działań zmierzających do zapewnienia realizacji praw i potrzeb mniejszości;
  • 2) opiniowanie programów służących tworzeniu warunków sprzyjających zachowaniu i rozwojowi tożsamości kulturowej mniejszości, zachowaniu i rozwojowi języka regionalnego, integracji obywatelskiej lub społecznej;
  • 3) opiniowanie projektów aktów prawnych dotyczących spraw mniejszości;
  • 4) opiniowanie wysokości i zasad podziału środków przeznaczonych w budżecie państwa na wspieranie działalności zmierzającej do ochrony, zachowania i rozwoju tożsamości kulturowej mniejszości oraz zachowania i rozwoju języka regionalnego;
  • 5) podejmowanie działań na rzecz przeciwdziałania dyskryminacji osób należących do mniejszości.
• 3. W celu realizacji swoich zadań Komisja Wspólna:
  • 1) współdziała z organami administracji rządowej i samorządu terytorialnego oraz z zainteresowanymi organizacjami społecznymi;
  • 2) może zwracać się do instytucji, placówek i środowisk naukowych oraz organizacji społecznych w szczególności o opinie, stanowiska, ekspertyzy lub informacje;
  • 3) może zapraszać do udziału w swoich pracach przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego, organizacji społecznych i środowisk naukowych.

Art.  24. Skład komisji wspólnej rządu i mniejszości narodowych i etnicznych

• 1. W skład Komisji Wspólnej wchodzą:
  • 1) przedstawiciele organów administracji rządowej:
    • a) ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych,
    • b) ministra właściwego do spraw administracji publicznej,
    • c) ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego,
    • d) ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania,
    • e) ministra właściwego do spraw finansów publicznych,
    • f) ministra właściwego do spraw pracy,
    • g) Ministra Sprawiedliwości,
    • h) ministra właściwego do spraw wewnętrznych,
    • i) ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego,
    • j) ministra właściwego do spraw zagranicznych,
    • k) Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego,
    • l) (uchylona),
    • m) Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów;
  • 1a) przedstawiciel Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu;
  • 2) przedstawiciele mniejszości w liczbie:
    • a) dwóch przedstawicieli mniejszości białoruskiej,
    • b) jeden przedstawiciel mniejszości czeskiej,
    • c) dwóch przedstawicieli mniejszości litewskiej,
    • d) dwóch przedstawicieli mniejszości niemieckiej,
    • e) jeden przedstawiciel mniejszości ormiańskiej,
    • f) jeden przedstawiciel mniejszości rosyjskiej,
    • g) jeden przedstawiciel mniejszości słowackiej,
    • h) dwóch przedstawicieli mniejszości ukraińskiej,
    • i) jeden przedstawiciel mniejszości żydowskiej,
    • j) jeden przedstawiciel mniejszości karaimskiej,
    • k) dwóch przedstawicieli mniejszości łemkowskiej,
    • l) dwóch przedstawicieli mniejszości romskiej,
    • m) jeden przedstawiciel mniejszości tatarskiej;
  • 3) dwóch przedstawicieli społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19 , pojęcie języka regionalnego;
  • 4) sekretarz Komisji Wspólnej, którym jest pracownik urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.
• 2. Prezes Rady Ministrów powołuje i odwołuje członków Komisji Wspólnej na wniosek ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.
• 3. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych zawiadamia organy, o których mowa w ust. 1 pkt 1, oraz organizacje mniejszości oraz społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19 , o zamiarze wystąpienia do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem, o którym mowa w ust. 2.
• 4. Organy, o których mowa w ust. 1 pkt 1, zgłaszają ministrowi właściwemu do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych swoich kandydatów na członków Komisji Wspólnej w terminie 90 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, o którym mowa w ust. 3.
• 5. Poszczególne mniejszości, o których mowa w art. 2 , oraz społeczność posługująca się językiem, o którym mowa w art. 19 , zgłaszają ministrowi właściwemu do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych swoich kandydatów na członków Komisji Wspólnej reprezentujących daną mniejszość lub społeczność posługującą się językiem, o którym mowa w art. 19 , w liczbie określonej dla tej mniejszości lub dla tej społeczności odpowiednio w ust. 1 pkt 2 albo pkt 3, w terminie 90 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, o którym mowa w ust. 3.
• 6. Jeżeli w terminie określonym w ust. 5 któraś z mniejszości lub społeczność posługująca się językiem, o którym mowa w art. 19 , nie zgłosi swoich kandydatów lub zgłosi liczbę kandydatów inną niż określona odpowiednio dla tej mniejszości w ust. 1 pkt 2, a dla społeczności w ust. 1 pkt 3, wówczas minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych przedstawia tej mniejszości lub społeczności do zaopiniowania swoich kandydatów na członków Komisji Wspólnej reprezentujących tę mniejszość lub społeczność. W przypadku niewyrażenia przez mniejszość lub społeczność opinii w terminie 30 dni od dnia przedstawienia przez ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych kandydatów, wymóg uzyskania opinii uznaje się za spełniony.
• 7. We wniosku, o którym mowa w ust. 2, minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych wskazuje jako kandydatów na członków Komisji Wspólnej jedynie osoby zgłoszone przez organy, o których mowa w ust. 1 pkt 1, oraz mniejszości lub społeczność posługującą się językiem, o którym mowa w art. 19 , z zastrzeżeniem ust. 6, a także kandydata na sekretarza Komisji Wspólnej.

Art.  25. Wygaśnięcie członkostwa lub odwołanie członka komisji wspólnej rządu i mniejszości narodowych i etnicznych

• 1. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych występuje do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem o odwołanie członka Komisji Wspólnej w przypadku:
  • 1) złożenia przez członka rezygnacji z członkostwa w Komisji Wspólnej;
  • 2) wystąpienia przez organ lub mniejszość lub społeczność posługującą się językiem, o którym mowa w art. 19 , których przedstawicielem jest członek, do ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, z uzasadnionym wnioskiem o odwołanie członka ze składu Komisji Wspólnej;
  • 3) skazania członka prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione z winy umyślnej.
• 2. Członkostwo w Komisji Wspólnej wygasa w razie śmierci.
• 3. W przypadku wygaśnięcia członkostwa w Komisji Wspólnej lub odwołania członka, Prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, powołuje nowego członka Komisji Wspólnej. Przepisy art. 24  ust. 2-7 stosuje się odpowiednio.

Art.  26. Dodatkowy przedstawiciel organu administracji rządowej w składzie komisji wspólnej rządu i mniejszości narodowych i etnicznych

• Rada Ministrów może włączyć w skład Komisji Wspólnej, w drodze rozporządzenia, przedstawiciela organu administracji rządowej innego niż wymieniony w art. 24 , skład Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych, ust. 1 pkt 1. Do powołania i odwołania członka Komisji Wspólnej stosuje się odpowiednio przepisy art. 24 , skład Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych, ust. 2, 3 i 7 oraz art. 25 , wygaśnięcie członkostwa lub odwołanie członka Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych.

Art.  27. Współprzewodniczący komisji wspólnej rządu i mniejszości narodowych i etnicznych

• 1. Współprzewodniczącymi Komisji Wspólnej są przedstawiciel ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych oraz przedstawiciel mniejszości oraz społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19 , wybrany przez członków Komisji Wspólnej, o których mowa w art. 24  ust. 1 pkt 2 i 3.
• 2. Współprzewodniczących Komisji Wspólnej powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.

Art.  28. Posiedzenia komisji wspólnej rządu i mniejszości narodowych i etnicznych

• 1. Posiedzenia Komisji Wspólnej odbywają się nie rzadziej niż raz na 6 miesięcy.
• 2. Posiedzenia zwołuje współprzewodniczący Komisji Wspólnej, będący przedstawicielem ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, z inicjatywy własnej lub na wniosek współprzewodniczącego, będącego przedstawicielem mniejszości i społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19 .
• 3. W celu wypracowania wspólnego stanowiska mniejszości i społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19 , współprzewodniczący, będący przedstawicielem mniejszości i tej społeczności, może zwoływać posiedzenia, w których udział będą brali tylko członkowie Komisji Wspólnej, o których mowa w art. 24ust. 1 pkt 2 i 3. Stanowisko jest niezwłocznie przekazywane pozostałym członkom Komisji Wspólnej przez współprzewodniczącego.
• 4. W celu wypracowania wspólnego stanowiska administracji rządowej, współprzewodniczący, będący przedstawicielem ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, może zwoływać posiedzenia, w których udział będą brali tylko członkowie Komisji Wspólnej, o których mowa w art. 24  ust. 1 pkt 1. Stanowisko jest niezwłocznie przekazywane pozostałym członkom Komisji Wspólnej przez współprzewodniczącego.
• 5. Stanowiska, o których mowa w ust. 3 i 4, a także opinie, o których mowa w art. 23  ust. 2, są przekazywane Prezesowi Rady Ministrów i Radzie Ministrów.
• 6. Szczegółowy regulamin pracy Komisji Wspólnej określa, w drodze zarządzenia, Prezes Rady Ministrów.

Art.  29. Należności za udział w pracach komisji wspólnej rządu i mniejszości narodowych i etnicznych

• 1. Członkom Komisji Wspólnej nie przysługuje wynagrodzenie z tytułu członkostwa w Komisji Wspólnej.
• 2. Przedstawicielom organizacji mniejszości oraz społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19 , uczestniczącym w pracach Komisji Wspólnej przysługuje zwrot kosztów podróży i noclegów, na zasadach określonych w przepisach dotyczących wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju, wydanych na podstawie art. 77⁵  § 2 Kodeksu pracy.

Art.  30. Obsługa organizacyjno-techniczna prac komisji wspólnej rządu i mniejszości narodowych i etnicznych

• 1. Obsługę organizacyjno-techniczną prac Komisji Wspólnej zapewnia urząd obsługujący ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.
• 2. Koszty funkcjonowania Komisji Wspólnej są pokrywane z budżetu państwa z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.

Art.  30a. Obsługa przedstawicieli mniejszości oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym wchodzących w skład komisji wspólnej i finansowanie obsługi

• 1. Obsługę merytoryczną i administracyjną wchodzących w skład Komisji Wspólnej przedstawicieli mniejszości oraz przedstawicieli społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19 , w tym współprzewodniczącego Komisji Wspólnej, będącego przedstawicielem tych mniejszości i społeczności, zapewnia Kancelaria Sejmu.
• 2. Koszty związane z obsługą, o której mowa w ust. 1, są pokrywane z budżetu państwa ze środków, których dysponentem jest Szef Kancelarii Sejmu.

Art.  31. Raport o sytuacji mniejszości w rp

• 1. Organy administracji rządowej, samorządu terytorialnego oraz organizacje mniejszości oraz społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19 , są obowiązane do przekazywania ministrowi właściwemu do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, na jego wniosek, informacji pozostających w zakresie działania tych organów lub organizacji i dotyczących sytuacji mniejszości oraz społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19 , lub realizacji zadań na rzecz mniejszości lub zachowania i rozwoju języka, o którym mowa w art. 19 .
• 2. Zakres informacji, o których mowa w ust. 1, podlega zaopiniowaniu przez Komisję Wspólną.
• 3. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych przygotowuje, nie rzadziej niż raz na dwa lata, raport dotyczący sytuacji mniejszości w Rzeczypospolitej Polskiej, uwzględniając informacje, o których mowa w ust. 1. Raport podlega zaopiniowaniu przez Komisję Wspólną.
• 4. Raport wraz z opinią, o których mowa w ust. 3, są przekazywane Radzie Ministrów, a następnie - po zatwierdzeniu raportu przez Radę Ministrów - publikowane przez ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych w formie elektronicznej.

Art.  32. Opiniowanie programów dotyczących mniejszości lub zachowania i rozwoju języka

• Organy administracji rządowej, samorządu terytorialnego oraz organizacje pozarządowe są obowiązane do przekazywania wojewodzie, w celu zaopiniowania, dokumentów dotyczących programów realizowanych z ich udziałem na terenie województwa, dotyczących mniejszości lub zachowania i rozwoju języka, o którym mowa w art. 19 , finansowanych w całości lub części ze środków publicznych.

Art.  33. Uchylony

Art.  34. Zmiana ustawy o systemie oświaty

• W ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. poz. 2572 poz. 2703 i poz. 2781): (zmiany pominięte).

Art.  35. Zmiana ustawy o radiofonii i telewizji

• W ustawie z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2004 r. poz. 2531): (zmiany pominięte).

Art.  36. Zmiana ustawy o działach administracji rządowej

• W ustawie z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2003 r. poz. 1548, z późn. zm.): (zmiany pominięte).

Art.  37. Zmiana ustawy o języku polskim

• W ustawie z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. poz. 999, z późn. zm.): (zmiany pominięte).

Art.  38. Zmiana ustawy o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych

• W ustawie z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych (Dz. U. poz. 1612): (zmiany pominięte).

Art.  39. Przepis przejściowy

• Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych zawiadomi organy, o których mowa w art. 24  ust. 1 pkt 1, oraz organizacje mniejszości oraz społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19 , o zamiarze wystąpienia do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem, o którym mowa w art. 24  ust. 2, w terminie 60 dni od dnia ogłoszenia ustawy.

Art.  40. Przepis przejściowy

• Do spraw objętych przepisami ustawy, które uregulowane są postanowieniami obowiązujących Rzeczpospolitą Polską ratyfikowanych za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie umów międzynarodowych, stosuje się postanowienia tych umów.

Art.  41. Przepis przejściowy

• Pracownicy urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego zapewniający do dnia ogłoszenia ustawy realizację zadań z zakresu praw mniejszości narodowych i etnicznych stają się z tym dniem pracownikami urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych. Przepisy art. 23¹ Kodeksu pracy stosuje się odpowiednio.

Art.  42. Przepis przejściowy

• 1. Mienie urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego służące realizacji zadań z zakresu praw mniejszości staje się z dniem ogłoszenia ustawy mieniem urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.
• 2. Środki finansowe ujęte w części 24 budżetu państwa kultura i ochrona dziedzictwa narodowego przeznaczone na realizację zadań z zakresu praw mniejszości oraz na wspieranie wydawania czasopism w języku regionalnym zostają przesunięte z dniem ogłoszenia ustawy do części 43 budżetu państwa wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne.

Art.  43. Wejście ustawy w życie

• Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 36 , art. 39 , art. 41  i art. 42 , które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia. ---------- [Ustawa została ogłoszona 31.01.2005 r. - Dz.U. z 2005r. poz. 141]