Ujednolicenie pensum nauczycieli zawodowych: co zmiana w Karcie Nauczyciela oznacza dla szkół i samorządów?

PrawoEdukacja, nauka, oświata
opublikowano: 2026-08-24 09:50

Przełomowa zmiana w Karcie Nauczyciela zrównuje tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć dla nauczycieli teorii i praktycznej nauki zawodu. Od momentu wejścia w życie nowych regulacji, t.j. od 1 września 2026 r., obie grupy obowiązuje jednolite pensum wynoszące osiemnaście godzin tygodniowo. Wprowadzona reforma eliminuje wieloletnie nierówności w traktowaniu kadry dydaktycznej w szkolnictwie zawodowym. Jednocześnie odebrano samorządom oraz innym organom prowadzącym prawo do samodzielnego kształtowania wymiaru pracy dla instruktorów i nauczycieli praktyki w drodze lokalnych uchwał.

Ujednolicenie pensum nauczycieli zawodowych: co zmiana w Karcie Nauczyciela oznacza dla szkół i samorządów? 
Zostań subskrybentem
i słuchaj tego oraz wielu innych artykułów w lexlege.pb.pl
Subskrypcja

Dotychczas to organ prowadzący, czyli najczęściej rada powiatu lub rada gminy, określał pensum nauczycieli praktycznej nauki zawodu, wyznaczając je zazwyczaj na poziomie 20 lub 22 godzin tygodniowo. Nowelizacja przenosi tę kwestię bezpośrednio na poziom ogólnokrajowy, tworząc jednolite zasady dla całej oświaty. Ograniczenie lokalnych kompetencji uchwałodawczych samorządów niesie za sobą bezpośrednie konsekwencje prawne, kadrowe oraz finansowe.

Obniżenie pensum z dotychczasowych 20 lub 22 godzin do 18 powoduje automatyczny wzrost kosztów osobowych po stronie organu prowadzącego. Ten sam zakres zajęć dydaktycznych przydzielony nauczycielowi generuje obecnie płatne nadgodziny. Ponadto zmiana wymaga natychmiastowych działań organizacyjnych ze strony dyrekcji placówek, w tym pilnej modyfikacji arkuszy organizacyjnych oraz ustalenia ścieżki aktualizacji dokumentów pracowniczych. Nowelizacja przynosi też uproszczenie rozliczeń kadrowych, gdyż eliminuje potrzebę stosowania skomplikowanego algorytmu tak zwanego pensum łączonego.

W celu sprawnego dostosowania placówki do wymogów prawnych należy podjąć przemyślane kroki zarządcze. W pierwszej kolejności należy dokonać audytu dokumentacji w teczkach osobowych nauczycieli praktyki. Jeżeli pensum wynikało bezpośrednio z uchwały samorządowej, nowa norma zaczyna obowiązywać automatycznie i wystarczy przekazanie pracownikowi pisemnej informacji o zmianie warunków zatrudnienia. Jeśli jednak konkretna cyfra została wpisana bezpośrednio do treści umowy o pracę, niezbędne staje się sporządzenie aneksu lub zastosowanie wypowiedzenia zmieniającego. Wszystkie przekształcenia muszą znaleźć odzwierciedlenie w zaktualizowanym arkuszu organizacyjnym szkoły.

Ponieważ obniżenie pensum przy zachowaniu liczby godzin w programie generuje godziny ponadwymiarowe, dyrektorzy szkół wraz z organami prowadzącymi powinni przeprowadzić symulację finansową. Analiza ta pozwoli ocenić, czy bardziej opłaca się wypłacać wynagrodzenie za nadgodziny, czy pozyskać nowych nauczycieli. Ostatnim kluczowym etapem jest weryfikacja wewnętrznych regulaminów wynagradzania oraz rekonfiguracja oprogramowania kadrowo-płacowego. Zapewnienie, że systemy stosują nowy przelicznik stawki godzinowej na bazie dzielnika osiemnastego, skutecznie zabezpieczy szkołę przed roszczeniami pracowniczymi z tytułu zaniżonych wypłat.

Oświadczenie

Autorką artykułu jest r. pr. Ewa Gołębiewska.