1. Lexlege
  2. System informacji prawnej
  3. Prawo geologiczne i górnicze
  4. Dział II. Własność górnicza, użytkowanie górnicze oraz inne uprawnienia górnicze

Prawo geologiczne i górnicze

Stan prawny aktualny na dzień: 

Dz.U.2026.0.69.t.j. - Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze

Przejdź do
Wersje aktu
Ucz się z ArslegePobierz PDF

Wersja obowiązująca

Dział II. Własność górnicza, użytkowanie górnicze oraz inne uprawnienia górnicze

Art.  10. Złoża objęte własnością górniczą

  • 1. Złoża węglowodorów, węgla kamiennego, metanu występującego jako kopalina towarzysząca, węgla brunatnego, rud metali z wyjątkiem darniowych rud żelaza, metali w stanie rodzimym, rud pierwiastków promieniotwórczych, siarki rodzimej, soli kamiennej, soli potasowej, soli potasowo-magnezowej, gipsu i anhydrytu, kamieni szlachetnych, pierwiastków ziem rzadkich, gazów szlachetnych, wodoru, bez względu na miejsce ich występowania, są objęte własnością górniczą.
  • 2. Własnością górniczą są objęte także złoża wód leczniczych, wód termalnych i solanek.
  • 3. Złoża kopalin niewymienionych w ust. 1 i 2 są objęte prawem własności nieruchomości gruntowej.
  • 4. Własnością górniczą są objęte także części górotworu położone poza granicami przestrzennymi nieruchomości gruntowej, w szczególności znajdujące się w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej.
  • 5. Prawo własności górniczej przysługuje Skarbowi Państwa.

Art.  11. Odpowiednie stosowanie do własności górniczej przepisów kodeksu cywilnego

  • W sprawach nieuregulowanych w ustawie do własności górniczej, a także do rozstrzygania sporów między Skarbem Państwa a właścicielem gruntu, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, a także prawa geodezyjnego i kartograficznego dotyczące nieruchomości gruntowych, w tym ich rozgraniczania.

Art.  12. Uprawnienia skarbu państwa w zakresie wynikającym z własności górniczej

  • 1. W granicach określonych przez ustawy Skarb Państwa, z wyłączeniem innych osób, może korzystać z przedmiotu własności górniczej albo rozporządzać swoim prawem wyłącznie przez ustanowienie użytkowania górniczego.
  • 2. Uprawnienia Skarbu Państwa w zakresie wynikającym z własności górniczej w odniesieniu do działalności:
    • 1) która wymaga koncesji, wykonują właściwe organy koncesyjne;
    • 2) o której mowa w art. 2  ust. 1, wykonują zarządy województw.
  • 3. Jeżeli przedmiot własności górniczej znajduje się w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej, wykonywanie uprawnień właścicielskich wymaga porozumienia z ministrem właściwym do spraw gospodarki morskiej.
  • 4. Przepisów dotyczących użytkowania górniczego nie stosuje się do robót geologicznych, których wykonywanie nie wymaga uzyskania koncesji.

Art.  13. Ustanowienie użytkowania górniczego

  • 1. Ustanowienie użytkowania górniczego następuje w drodze umowy zawartej na piśmie pod rygorem nieważności.
  • 1a. Umowa o ustanowieniu użytkowania górniczego staje się skuteczna z dniem uzyskania koncesji.
  • 2. (uchylony).
  • 3. W umowie, o której mowa w ust. 1, określa się wynagrodzenie z tytułu ustanowienia użytkowania górniczego i sposób jego zapłaty.
  • 4. Wynagrodzenie z tytułu ustanowienia użytkowania górniczego stanowi dochód budżetu państwa.
  • 5. Umowę, o której mowa w ust. 1, w odniesieniu do ustanowienia użytkowania górniczego dla podziemnego składowania odpadów promieniotwórczych zawiera się na czas nieokreślony.
  • 6. W przypadku nieuzyskania koncesji w terminie roku od dnia zawarcia umowy o ustanowieniu użytkowania górniczego, umowa ta wygasa.
  • 7. Użytkowanie górnicze wygasa w przypadku wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy koncesji, bez względu na przyczynę.

Art.  14. Uchylony

  • 1. Z wyjątkiem działalności określonej w art. 21  ust. 1 pkt 1 oraz w dziale III rozdziale 3, ustanowienie użytkowania górniczego może być poprzedzone przetargiem, w szczególności gdy o jego ustanowienie ubiega się więcej niż jeden podmiot.
  • 2. O zamiarze ustanowienia użytkowania górniczego w drodze przetargu organ koncesyjny każdorazowo powiadamia w drodze obwieszczenia.
  • 3. Warunki przetargu powinny mieć charakter niedyskryminujący i opierać się na następujących kryteriach:
    • 1) technicznych i finansowych możliwościach oferenta;
    • 2) proponowanej technologii prowadzenia prac;
    • 3) proponowanej wysokości wynagrodzenia z tytułu ustanowienia użytkowania górniczego.
  • 4. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposób zamieszczania obwieszczeń o przetargu na ustanowienie użytkowania górniczego, informacje zamieszczane w obwieszczeniu, wymagania dotyczące oferty, termin składania ofert oraz zakończenia przetargu, tryb organizowania i przeprowadzania przetargu, w tym powoływania i pracy komisji przetargowej, kierując się potrzebą przedstawienia w obwieszczeniu wyczerpujących informacji o przetargu, a także zapewnienia przejrzystych i niedyskryminujących warunków postępowania oraz ochrony konkurencji, w tym sprawiedliwej oceny złożonych ofert.

Art.  15. Uprawnienie do wnioskowania o ustanowienie użytkowania górniczego z prawem pierwszeństwa

  • 1. Ten, kto w wyniku wykonywania robót geologicznych:
    • 1) (uchylony)
    • 2) udokumentował złoże kopaliny, stanowiące przedmiot własności górniczej, z wyłączeniem złoża węglowodorów, w stopniu umożliwiającym sporządzenie projektu zagospodarowania złoża oraz uzyskał decyzję zatwierdzającą dokumentację geologiczną tego złoża na podstawie koncesji na:
      • a) poszukiwanie złóż kopalin w zakresie obejmującym całe nowo udokumentowane złoże,
      • b) poszukiwanie i rozpoznawanie złóż kopalin, w zakresie: – całości udokumentowanego złoża w wyniku prac poszukiwawczych, – części udokumentowanego złoża w wyniku prac rozpoznawczych, w której podniósł jej kategorię rozpoznania w stopniu umożliwiającym sporządzenie projektu zagospodarowania złoża,
      • c) rozpoznawanie złóż kopalin, tylko w tej części złoża, w której podniósł jej kategorię rozpoznania w stopniu umożliwiającym sporządzenie projektu zagospodarowania złoża – jest uprawniony do wnioskowania o ustanowienie na jego rzecz użytkowania górniczego z pierwszeństwem przed innymi.
  • 2. Uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, wygasa z upływem 5 lat od dnia doręczenia decyzji zatwierdzającej dokumentację geologiczną złoża kopaliny.
  • 3. W przypadku wystąpienia z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, organ koncesyjny zawiera umowę o ustanowieniu użytkowania górniczego do upływu terminu, o którym mowa w ust. 2.
  • 4. Niepodpisanie umowy o ustanowieniu użytkowania górniczego z przyczyn leżących po stronie podmiotu posiadającego uprawnienie do jej zawarcia, w terminie, o którym mowa w ust. 2, powoduje utratę prawa do zawarcia tej umowy.

Art.  16. Uprawnienia i obowiązki użytkownika górniczego

  • 1. W granicach określonych przez ustawy oraz przez umowę o ustanowienie użytkowania górniczego użytkownik górniczy, w celu wykonywania działalności regulowanej ustawą, może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z przestrzeni objętej tym użytkowaniem. W szczególności może on odpowiednio wykonywać roboty geologiczne, wydobywać kopalinę ze złoża, wykonywać działalność w zakresie podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji, podziemnego składowania odpadów lub podziemnego składowania dwutlenku węgla, a także wykonywać działalność określoną w art. 2  ust. 1.
  • 2. Obiekty, urządzenia oraz instalacje wzniesione w przestrzeni objętej użytkowaniem górniczym stanowią własność użytkownika górniczego. Własność ta jest prawem związanym z użytkowaniem górniczym.
  • 3. (uchylony)

Art.  17. Odpowiednie stosowanie do użytkowania górniczego przepisów kodeksu cywilnego

  • W sprawach nieuregulowanych w ustawie do użytkowania górniczego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące dzierżawy.

Art.  18. Ograniczenie prawa własności nieruchomości

  • 1. Jeżeli cudza nieruchomość lub jej część jest niezbędna do wykonywania działalności regulowanej ustawą, przedsiębiorca może żądać umożliwienia korzystania z tej nieruchomości lub jej części przez czas oznaczony, za wynagrodzeniem.
  • 2. Korzystanie, o którym mowa w ust. 1, nie może obejmować prawa do pobierania pożytków z nieruchomości.
  • 3. Jeżeli na skutek ograniczenia prawa nieruchomość lub jej część nie nadaje się do wykorzystania na dotychczasowe cele, właściciel (użytkownik wieczysty) może żądać, aby przedsiębiorca dokonał jej wykupu.
  • 4. W sprawach spornych rozstrzygają sądy powszechne.

Art.  19. Wykup nieruchomości w obszarze górniczym

  • 1. Przedsiębiorca, który uzyskał koncesję na:
    • 1) wydobywanie węglowodorów ze złoża, a w przypadku koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża węglowodorów oraz wydobywanie węglowodorów ze złoża – uzyskał decyzję inwestycyjną,
    • 2) wydobywanie węgla kamiennego,
    • 3) wydobywanie węgla brunatnego,
    • 3a) wydobywanie siarki rodzimej,
    • 4) podziemne bezzbiornikowe magazynowanie węglowodorów,
    • 4a) podziemne bezzbiornikowe magazynowanie wodoru,
    • 5) podziemne składowanie dwutlenku węgla – może żądać wykupu nieruchomości lub jej części położonej w obszarze górniczym, w zakresie niezbędnym do wykonywania zamierzonej działalności.
  • 2. W sprawach spornych rozstrzygają sądy powszechne.

Art.  20. Bezpłatne korzystanie z wód kopalnianych

  • Korzystanie z wód kopalnianych dla zaspokojenia potrzeb zakładu górniczego jest bezpłatne.