Nowe zasady oceniania i egzekwowania prac domowych. Co zmieni się od września?

Prace domowe w klasach IV–VIII: Obowiązkowe sprawdzanie i informacja zwrotna

Najważniejsza zmiana dotyczy klas IV-VIII szkoły podstawowej. Projektowany § 12a ust. 1 rozporządzenia w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych przewiduje, że prace domowe - zarówno pisemne, jak i praktyczno-techniczne - mają służyć wyłącznie utrwalaniu, rozwijaniu lub praktycznemu zastosowaniu treści realizowanych podczas zajęć edukacyjnych. Nadal nie będą obowiązkowe dla ucznia i nie będzie się z nich wystawiało ocen, jednak nauczyciel będzie zobowiązany sprawdzić każdą wykonaną pracę oraz przekazać uczniowi informację zwrotną. Ponadto przy ustalaniu rocznej oceny klasyfikacyjnej nauczyciel będzie mógł uwzględnić systematyczność wykonywania prac domowych.

Jak wskazano w uzasadnieniu projektu, celem zmian jest „wzmocnienie motywacji uczniów do samodzielnej pracy własnej”, umożliwienie nauczycielom „docenienia wysiłku wkładanego przez ucznia w wykonanie pracy domowej” oraz doprecyzowanie obowiązku przekazywania informacji zwrotnej, tak aby dotyczył „każdej zadanej przez nauczyciela i zrealizowanej przez ucznia pracy domowej”.

Uszczelnienie procedur egzaminacyjnych: Stacjonarny tryb i zakaz elektroniki

Projekt porządkuje również procedury egzaminów klasyfikacyjnych, poprawkowych oraz sprawdzianów wiadomości i umiejętności. Egzaminy będą mogły odbywać się wyłącznie stacjonarnie, w szkole, do której uczeń jest zapisany, w bezpośredniej obecności komisji i bez możliwości korzystania z urządzeń telekomunikacyjnych (z wyjątkiem urządzeń monitorujących stan zdrowia) - projektowany § 17a rozporządzenia. Uregulowano także czas trwania egzaminów oraz obowiązek przekazania wyniku jeszcze w dniu ich przeprowadzenia.

Uzasadnienie projektu wskazuje, że zmiany mają wyeliminować rozbieżności interpretacyjne, które prowadziły do niejednolitego stosowania przepisów, w szczególności przez część szkół niepublicznych. Celem projektodawcy jest stworzenie jednolitej procedury przeprowadzania egzaminów i zapewnienie zgodności praktyki szkolnej z obowiązującymi przepisami.

Jak przygotować placówkę? Trzy kluczowe zmiany w statucie szkoły

Z mojego wieloletniego doświadczenia w obsłudze prawnej jednostek oświatowych wynika, że przed wejściem w życie opisanych wyżej przepisów warto wdrożyć trzy ważne zmiany, które powinny znaleźć odzwierciedlenie w statucie jednostki oświatowej:

1. Po pierwsze, należy zaktualizować statut szkoły oraz wewnątrzszkolny system oceniania (zwykle element statutu - jako odrębny rozdział bądź załącznik), tak aby jednoznacznie określały zasady zadawania prac domowych, przekazywania informacji zwrotnej oraz uwzględniania systematyczności ich wykonywania przy klasyfikacji rocznej.
2. Po drugie, do treści statutu (WSO) warto wdrożyć jednolite standardy udzielania informacji zwrotnej nauczycieli. Pozwoli to wykazać prawidłową realizację obowiązków wynikających z projektowanego § 12a rozporządzenia i ograniczy ryzyko sporów z rodzicami.
3. Po trzecie, należałoby odświeżyć w statucie zapisy dotyczące organizacji egzaminów klasyfikacyjnych i poprawkowych, obejmujące m.in. organizację sal, zasadniczy zakaz korzystania z urządzeń telekomunikacyjnych podczas egzaminów (poza przewidzianymi wyjątkami dot. monitorowania stanu zdrowia ucznia) oraz dokumentowanie przebiegu egzaminów zgodnie z projektowanym § 17a rozporządzenia.

Warto zaktualizować dokumentację przed nowym rokiem szkolnym

Projektowane przepisy mają wejść w życie 1 września 2026 r., dlatego nowy rok szkolny będzie wymagał od organów prowadzących oraz dyrektorów szkół odpowiedniego przygotowania dokumentacji wewnętrznej i praktyki stosowania nowych regulacji - warto jak najszybciej zaprojektować stosowne zapisy do statutu, aby możliwe było przyjęcie zmian statutu jeszcze przed rozpoczęciem roku szkolnego lub przy najbliższym posiedzeniu rady pedagogicznej (jeśli działanie rady jest wymagane dla zmian statutu).