Ustawa tworzy odrębne zasady ochrony danych przetwarzanych przez właściwe organy w obszarze zapobiegania i zwalczania przestępczości. Jest ona polskim wdrożeniem unijnej dyrektywy 2016/680 dotyczącej przetwarzania danych przez właściwe organy do celów związanych m.in. z zapobieganiem przestępczości, prowadzeniem postępowań, wykrywaniem i ściganiem czynów zabronionych oraz wykonywaniem kar.
Nie chodzi o dowolne przekazywanie danych
Art. 13 ust. 2 nie jest przepisem, który pozwala przekazywać dane innym organom jeśli tylko pojawi się nowy cel (inny niż ten, który sprawił, że dane znalazły się w bazie).
Jego istotą jest możliwość dalszego przetwarzania danych w innym celu, pod warunkami wskazanymi w ustawie. To, czy konkretny organ może uzyskać dane, przekazać je innemu organowi albo wykorzystać w konkretnym postępowaniu, może wynikać z innych przepisów.
Dlatego przy ocenie konkretnego przypadku nie wystarczy powołać się na sam art. 13 ust. 2. Trzeba sprawdzić również przepisy regulujące kompetencje danego organu i jego działanie w określonej sprawie.
Po co ustawodawca wprowadził takie rozwiązanie?
Powód jest praktyczny. Organy zajmujące się przestępczością pracują na dużych zbiorach informacji. Ta sama osoba, zdarzenie czy informacja mogą mieć znaczenie dla więcej niż jednego postępowania.
Prawo musi więc znaleźć równowagę między dwiema wartościami.
Z jednej strony państwo powinno mieć możliwość skutecznego wykorzystywania informacji, które legalnie zgromadziło. Z drugiej: obywatel nie powinien być pozbawiony ochrony tylko dlatego, że jego dane znalazły się już w systemie jednego z organów.
Art. 13 ust. 2 jest właśnie próbą wyznaczenia tej granicy.
Pozwala na zmianę celu przetwarzania, ale nie pozostawia organom pełnej swobody. Nowy cel musi mieć podstawę prawną, a wykorzystanie danych musi być niezbędne i proporcjonalne.
Co trzeba zapamiętać?
Jeżeli dane osobowe zostały legalnie zebrane przez właściwy organ w związku z jednym z celów związanych z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości, nie muszą pozostać na zawsze przypisane wyłącznie do pierwotnego zastosowania.
Mogą zostać wykorzystane w innym celu, ale tylko wtedy, gdy pozwalają na to odrębne przepisy i gdy takie wykorzystanie jest niezbędne oraz proporcjonalne.
Dane mogą zostać wykorzystane ponownie, jeżeli prawo przewiduje taki nowy cel i spełnione są ustawowe ograniczenia.
W praktyce właśnie te trzy pytania są najważniejsze: czy istnieje podstawa prawna, czy wykorzystanie jest niezbędne i czy pozostaje proporcjonalne do celu?
Jeżeli odpowiedź na którekolwiek z nich brzmi „nie”, sam fakt posiadania danych nie daje jeszcze prawa do ich ponownego wykorzystania.
UWAGA: Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi on porady prawnej. W celu uzyskania wiążącej interpretacji i oceny Twojej indywidualnej sytuacji, skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem lub radcą prawnym.