Prawo do zwolnienia z pracy
Zgodnie z art. 154 § 4 Kodeksu wyborczego, członkowi obwodowej lub terytorialnej komisji wyborczej przysługuje prawo do zwolnienia z pracy:
• na dzień głosowania oraz liczenia głosów, a także na dzień następny, jeśli liczenie trwało długo – z zachowaniem prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz uprawnień ze stosunku pracy,
• do 5 dni zwolnienia od pracy w związku z wykonywaniem zadań komisji – jednak bez prawa do wynagrodzenia.
W praktyce oznacza to, że pracodawca nie może odmówić zwolnienia w tych dniach, jeśli członek komisji prawidłowo zgłosi swoją nieobecność.
Obowiązek poinformowania pracodawcy
Prawo do wolnego wiąże się jednak z obowiązkiem po stronie członka komisji. Zgodnie z § 4a art. 154, należy co najmniej 3 dni przed planowaną nieobecnością pisemnie poinformować pracodawcę o przyczynie i przewidywanym okresie nieobecności, a następnie najpóźniej następnego dnia po powrocie dostarczyć zaświadczenie potwierdzające udział w pracach komisji. Zaświadczenie wystawia przewodniczący komisji (lub jego zastępca) i zawiera dane członka komisji, podstawę prawną zwolnienia oraz okres nieobecności.
Czy pracodawca może odmówić?
Nie. Pracodawca nie ma prawa odmówić zwolnienia od pracy w dniach, o których mowa w art. 154 § 4. Uczestnictwo w pracach komisji to realizacja obowiązków publicznych, które korzystają z ochrony prawnej. Odmowa pracodawcy mogłaby być potraktowana jako naruszenie praw pracowniczych i podstawa do interwencji Państwowej Inspekcji Pracy.
Dni płatne i niepłatne – gdzie leży różnica?
Ustawodawca wprowadził tu wyraźne rozróżnienie:
• dzień głosowania i liczenia głosów (oraz ewentualnie dzień następny) – są płatne, choć nie w sensie wynagrodzenia od pracodawcy, lecz z zachowaniem prawa do świadczeń i uprawnień,
• do 5 dni zwolnienia w związku z zadaniami komisji – są bezpłatne, ale chronione, tzn. nie mogą skutkować utratą pracy czy uprawnień pracowniczych.
Typowe problemy z praktyki
- Pracodawca żąda, by pracownik „odrobił” dzień głosowania – to niezgodne z prawem.
2. Pracownik nie poinformował o nieobecności na czas – wtedy pracodawca może uznać dzień za nieusprawiedliwiony.
3. Spory o wynagrodzenie – część pracodawców błędnie potrąca wynagrodzenie za dzień wyborów.
Komisja wyborcza to służba publiczna
Członkowie komisji wyborczych, zgodnie z art. 154 § 5–5a, korzystają z ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych. Oznacza to, że wszelkie działania utrudniające im wykonywanie obowiązków, w tym np. bezprawna odmowa zwolnienia z pracy, mogą być traktowane jako naruszenie prawa wobec osoby pełniącej funkcję publiczną.
Podsumowanie
| Zakres | Uprawnienie członka komisji | Prawo do wynagrodzenia | Obowiązek pracodawcy |
| Dzień głosowania i liczenia głosów | Zwolnienie z pracy z zachowaniem praw pracowniczych | Tak | Musi udzielić zwolnienia |
| Dzień po liczeniu głosów | Zwolnienie z pracy z zachowaniem praw pracowniczych | Tak | Musi udzielić zwolnienia |
| Do 5 dni na przygotowania / szkolenia | Zwolnienie z pracy bez prawa do wynagrodzenia | Nie | Musi udzielić zwolnienia |
| Brak zgłoszenia 3 dni wcześniej | Utrata ochrony, ryzyko potraktowania nieobecności jako nieusprawiedliwionej | Nie | Może uznać nieobecność za nieusprawiedliwioną |
UWAGA: Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi on porady prawnej. W celu uzyskania wiążącej interpretacji i oceny Twojej indywidualnej sytuacji, skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem lub radcą prawnym.